Ga naar hoofdinhoud

Gebundelde krachten tegen een dodelijke ziekte

Roeland Scholtalbers, hoofd van de communicatiedienst, rapporteert over een werkbezoek aan een slaapziekte-endemisch gebied in de Democratische Republiek Congo (DRC)

09-02-18 - Roeland Scholtalbers

Afbeelding 1/1 : Modisi Meli (links) en Bernadin Mokuba testen mensen in Bangumi

Op 31 januari had ik het genoegen om de eerste nationale dag van de humane Afrikaanse trypanosomiase (HAT, ook bekend als slaapziekte) bij te wonen in Kinshasa, hoofdstad van de DRC. De volgende dag vertrokken we voor een tweedaags bezoek op het terrein, in de omgeving van de stad Bandundu waar de ziekte endemisch is.
Roeland Scholtalbers interviewt Dr. Erick Miaka

Het initiatief van Oly Ilunga, minister van Volksgezondheid, wil het bewustzijn rond slaapziekte vergroten en actie versnellen om de ziekte tegen 2020 in de DRC te elimineren. Het ITG coördineert de internationale steun aan het eliminatie-initiatief en kan rekenen op financiering van de Belgische ontwikkelingssamenwerking en de Bill and Melinda Gates Foundation.

Onze Congolese partners, en op de eerste plaats het nationaal slaapziekteprogramma, PNLTHA (Programme National de Lutte contre la Trypanosomiase Humaine Africaine), nemen het voortouw in de strijd tegen deze dodelijke ziekte. Hun mobiele screeningsteams reizen zelfs naar de meest afgelegen dorpen van dit enorme land, dat 77 keer zo groot als België is.

Dr. Erick Miaka is directeur van PNLTHA. Tijdens een bezoek aan opsporingsactiviteiten in het kleine dorpje Bangumi vertelt hij me: "Het National HAT Day-initiatief van de minister vergroot het bewustzijn rond slaapziekte en moedigt opiniemakers in de gemeenschap aan om screening actief te steunen."

Luketu Salamboko, 82 jaar oude dame

Het lijkt wel of hele dorp gemobiliseerd is voor de screening en het zeldzame bezoek van een nationale minister. De 82 jaar oude Luketu Salamboko neemt plaats op een van de stoelen, opgesteld in een kronkelende rij die leidt naar de testapparatuur. Ze kijkt me recht in de ogen en zegt uitdagend: "Ik ben al 40 keer gescreend in mijn leven." Gelukkig voor haar testte deze levendige dame elke keer negatief.

Terwijl Bernadin Mokuba de vinger van de volgende persoon in de rij vastneemt om bloed te prikken, gebruikt zijn collega Modisi Meli de Card Agglutination Test for Tryopanosomiasis (CATT) om de bloedstalen van 10 dorpelingen in één keer te te testen. De CATT is meer dan 40 jaar geleden ontwikkeld in het ITG en nog steeds onmisbaar om miljoenen mensen per jaar te testen. Als iemand positief test, wordt de diagnose aan de volgende tafel bevestigd met een tweede laboratoriumtest.

Inge van Cauwenberg omringd door meisjes uit Bangumi

Wanneer we klaar staan om uit Bangumi te vertrekken, verzamelt een groep meisjes zich rond ITG-projectmedewerkster Inge Van Cauwenberg. Inge vertelt me dat ze een paar van hen vroeg wat ze weten over slaapziekte: Ze kennen de ziekte allemaal en ze weten dat ze veroorzaakt wordt door de tseetseevlieg. Ze weten ook dat het belangrijk is om je te laten testen, zelfs als je je gezond voelt.”

Kleine mobiele screeningsteams op motorfietsen maken deel uit van de nieuwe eliminatiestrategie die wordt uitgetest door ITG en PNLTHA. De strategie wordt momenteel over het hele land uitgerold. De nieuwe aanpak maakt ook gebruik van kleine vallen, ontwikkeld door de Liverpool School of Tropical Medicine, die tseetseevliegen aantrekken en doden. Yves Claeys, HAT-programma-coördinator, toont zijn waardering voor het werk van de mobiele teams in onderstaande korte video over het dorp Ombali.

Kleine val aan de oever van de rivier in  Wombali

Met iets meer dan 2000 nieuwe gevallen per jaar in de DRC is volledige eliminatie bijna een realiteit. Naar schatting doet 85% van het totaal aantal casussen zich voor in DRC. Voor volledige eliminatie moeten er zich minder dan 1 op 10.000 gevallen voordoen in endemische gebieden en minder dan 2000 gevallen wereldwijd. Naarmate zich minder casussen voordoen, zullen gezondheidscentra de opsporingsactiviteiten moeten overnemen. De integratie van screening in het gezondheidssysteem is cruciaal voor de duurzaamheid van de eliminatie-inspanningen. Het verleden leert ons immers dat slaapziekte opnieuw de kop opsteekt als onze inspanningen verslappen.

Marianne van der Sande in het hospitaal van Bandundu.

Marianne Van Der Sande, departementshoofd Volksgezondheid van het ITG, maakt ook deel uit van de ministeriële delegatie: "Ik ben erg onder de indruk van de professionele inspanningen van onze Congolese partners om patiënten zelf te localiseren en te behandelen", zegt ze, "we zijn blij dat we hun werk een boost kunnen geven door het coordineren van de internationale steun voor dit eliminatie-initiatief. Bijdragen aan de uitroeïng van verwaarloosde tropische ziekten, zoals slaapziekte, is een van de kerntaken van het ITG."

Link

Meer informatie over slaapziekte

Meer nieuws over

PUBLIC HEALTH     BUITEN LAND