De werken van Allard l'Olivier

Picture:Femme MutusiFemme Mutusi
Picture:Chef agriculteur, KivuChef Mutusi
Picture:Femme au léopardFemme au Léopard
Picture:Femme indigène, KivuFemme Sorcière Usumbura

In het hoofdgebouw van het ITG vindt u twaalf prachtige schilderijen van Allard l’Olivier in de traphal en enkele gangen.
Van deze vier schilderijen lieten we telkens vijfhonderd kwalitatieve prints maken:

  • Femme Mutusi
  • Chef Mutusi
  • Femme au Léopard
  • Femme Sorcière Usumbura

Dankzij de gicleedruktechniek hebben de prints een kleurechtheid van minstens 25 jaar. Een inkjetprinter vernevelt inkt met echte pigmenten nauwkeurig op hoogwaardig papier. De prints lijken zo sprekend op de originele werken. Zelfs het echte zilver in de achtergrond ontbreekt niet.

De prints hebben geen kader en zijn 65 op 48 cm groot. De afbeeldingen zelf 53 op 44 cm.

Bestel uw prints online

Steun de activiteiten van het ITG en bestel uw prints van Allard l'Olivier online via PayPal. Een print kost 100 euro, inclusief btw.

Kunt u niet online bestellen? Of bent u een ITG-personeelslid? Neem dan contact op met communicatie@itg.be.

Het verhaal achter deze schilderijen

De Afrikanisten

In de negentiende eeuw groeit in België de belangstelling voor de Congolese kolonie. Ook Belgische kunstenaars trekken naar daar. Een nieuwe stroming ontstaat: het Afrikanisme. Deze Afrikanisten negeren de invloed van de westerse beschaving. En schilderen onbevooroordeeld de inheemse bevolking. Voor hen is Afrika zwart, niet blank.

Fernand Allard l'Olivier

Fernand Allard l'Olivier (1883 - 1933) uit Doornik is een van de Afrikanisten uit de twintigste eeuw, de zogenoemde latere jaren. Zij beelden de schoonheid van de Afrikaanse volksstammen af en leggen daarbij de nadruk op etnische verschillen. Tot aan het einde van de koloniale periode is deze realistische schilderkunst heel geliefd in Congo.

Zijn eerste reis naar Congo

De Belgische regering vraagt aan Allard l’Olivier om een reeks propagandistische schilderijen over Congo te maken voor de wereldtentoonstelling in Antwerpen in 1930. Allard l’Olivier wil zijn onderwerp goed bestuderen en trekt in 1928 voor de eerste keer naar Belgisch-Congo.

Hij komt aan in Dar-es-Salaam en trekt met de trein door het land. En tovert zelfs een wagon om tot verblijfplaats en schildersatelier. Dan kan hij zijn schildersmateriaal gemakkelijk over het uitgestrekte spoorwegennet verplaatsen.
Allard l’Olivier portretteert de plaatselijke inwoners met hun typische kleding, littekens, juwelen, kapsels, kleuren en wapens. Hij stelt zijn eerste tekeningen en schetsen tentoon in Elisabethstad (nu Lubumbashi) en Jadotstad (nu Likasi). Ze zijn in een oogwenk verkocht.

Congopaleis
Het Congopaleis op de wereldtentoonstelling

Bij zijn terugkeer in België brengt Allard l’Olivier talrijke schilderijen, schetsen en aquarellen mee met dansende heksen, Tutsi-stamhoofden, tovenaars, vissers en werkende vrouwen. De Brusselse kunsthandelaar Isy Brachot stelt ze in 1929 tentoon in zijn Galerie des Artistes Français. Het is een enorm succes.

De wereldtentoonstelling

Op de wereldtentoonstelling exposeert Allard l’Olivier acht monumentale figuren en negen taferelen in het Congolese paviljoen.

Wie de taferelen bewondert, beleeft de overvaart van het Kivumeer. Hij vertrekt bij zonsopgang in Bukavu en vaart langs velden in volle bloei en een stoet safaridragers. Hij trotseert de dagelijkse wervelwind en woont een volksdans van inboorlingen bij. ’s Avonds meert hij aan in de baai van Bobendana.

Na de wereldtentoonstelling komen deze werken naar het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen.

Zijn tweede en laatste reis

In november 1932 vertrekt Allard l’Olivier opnieuw naar Congo. De overheid wil een album over Congo uitgeven om meer toeristen aan te trekken. Allard mag de illustraties maken. Tijdens deze reis nodigt de koning van Kuba hem uit op een groot feest met stamhoofden in vol ornaat en vijfhonderd roodgeschilderde vrouwen.

Allard l'Olivier
Allard l'Olivier circa 1910

Op 9 juni 1933 slaat het noodlot toe. Allard schildert op de Flandre-sleepboot scènes, portretten en landschappen. Daarbij stoot hij zijn hoofd waardoor hij in het modderige water valt. De stroming sleurt hem mee. Drie dagen later wordt zijn lijk teruggevonden bij Yanonge. Hij ligt begraven in de protestantse missiepost.

Verloren schilderijen

Rond 1990 zorgt een Parijzenaar voor opschudding in het ITG. Want volgens hem stelde Allard l’Olivier op de wereldtentoonstelling in totaal 24 doeken tentoon.

Enkele ITG-medewerkers snuisteren in de archieven. En ontdekken inderdaad nog drie Afrikaanse taferelen, die ze zorgvuldig laten restaureren.

Blijkbaar had het ITG na de wereldtentoonstelling niet genoeg plaats om alle schilderijen op te hangen. Helaas kwamen die ook niet in een museum terecht. Gelukkig hangen ze dankzij deze oplettende Parijzenaar nu bij de rest van de collectie in het ITG.

Allards techniek en stijl

Picture:Safaridragers
Safaridragers - print niet beschikbaar

Allard l’Olivier schilderde met olie- en waterverf op een zilveren of vertinde achtergrond. Dan kwamen zijn figuren beter tot hun recht. Met bladtin bootste hij de blakende en kleurloze hemel van Congo na. Door de kleurrijke kleding van de inheemse bevolking ademen zijn werken een exotische sfeer uit.

Hij maakte stijlvolle composities met trotse figuren in prachtige landschappen op grote doeken. Hij beeldde met onmiskenbare poëzie het dagelijkse leven van de Afrikanen af.

Het Congo van Allard l’Olivier is niet het echte Congo. Zijn verbeelding en idealisme schemeren sterk door. Zo zijn sommige landschappen gedeeltelijk verzonnen. Hij was misschien wel de grootste vertegenwoordiger van het Afrikanisme in België.

Foto van Tentoongestelde werken in het trapgebouw van het ITG
Tentoongestelde werken in het trapgebouw van het ITG

Deze tekst is gebaseerd op het werk van de Antwerpse stadsgids Marc Ailliet: Ailliet M. 2004. Allard l'Olivier en zijn schilderijen in het Tropisch Instituut. Antwerpen: Provinciaal Centrum voor Volwassenenonderwijs.