Onze geschiedenis

Het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) bestaat al meer dan een eeuw. Eerst vormden we artsen en verpleegkundigen voor Congo. Nu zijn we een vaste internationale waarde voor onderwijs, geneeskunde, wetenschap en wereldgezondheid.

Oude villa in Brussel

Het kasteel in het Dudenpark in Brussel.
Het kasteel in het Dudenpark in Brussel.

In 1906 richt koning Leopold II de School voor Tropenziekten op. Hij huisvest ze in een Brusselse villa. Daar wil hij artsen en verpleegkundigen opleiden om in de Vrijstaat Congo te gaan werken. Ook in Engeland, Frankrijk, Duitsland, Nederland en Portugal ontstaan er tropische instituten.

Art deco in Antwerpen

In 1933 smelt de school samen met de Kliniek Leopold II voor Tropenziekten en verhuist ze, onder impuls van de toekomstige Leopold III, naar het karakteristieke art-decogebouw in Antwerpen, op een steenworp van de Congo-dokken. Het Prins Leopold Instituut voor Tropische Geneeskunde, of kortweg Instituut voor Tropische Geneeskunde, is geboren.

Het ITG blijft lange tijd vooral een opleidingsinstituut voor mensen die naar de tropen gaan, en een ziekenhuis voor mensen die eruit terugkeren. De meeste professoren zijn gepensioneerde kolonialen.

Dekolonisatie

Het hoofdgebouw in 1935.
Het hoofdgebouw in 1935.

In 1960 wordt Congo onafhankelijk. Het ITG leidt nu geen kolonialen meer op, wel ontwikkelingshelpers. In 1964 breiden we ons aanbod uit naar de tropische diergeneeskunde.
Onze studenten komen steeds meer uit alle hoeken van de wereld. En onze professoren geven ook les in ontwikkelingslanden.

Wetenschappelijk onderzoek

Goed academisch onderwijs kan niet zonder wetenschappelijk onderzoek. Daarom doen we vanaf de jaren zeventig veel meer onderzoek in de ontwikkelingslanden zelf. Het gevolg? We starten ook met medische hulpverlening en werken samen met plaatselijke vorsers, instituten en autoriteiten.

Naast ziekten behandelen en voorkomen, bestrijden we nu ook de sociaal-economische factoren ervan. We bestuderen epidemieën en ontwerpen volksgezondheidssystemen.

Soa’s en aids

Instituten voor tropische geneeskunde zoeken al vanaf hun ontstaan naar remedies voor seksueel overdraagbare ziekten. Sinds de jaren tachtig dus ook voor aids. Onze onderzoekers ontdekken zelfs dat aids ook in Afrika huishoudt en leggen de basis van het huidige internationale onderzoek naar aids en hiv. Een van hen is Peter Piot, later directeur van UNAIDS (tussen 1994 en 2008).

Ook Franstalige opleidingen

Wallonië heeft geen tropisch instituut. Daarom organiseert het ITG ook opleidingen voor Franstalige artsen en verpleegkundigen. Ze krijgen de juiste opleiding en ondersteuning om in ontwikkelingslanden gezondheidsdiensten uit te bouwen en eigen biomedisch onderzoek uit te voeren. Zo ontstaat de internationale opleiding Master in Disease Control.

Sterkere band met Belgische universiteiten

In 1993 haalt het ITG zijn banden met de Belgische universiteiten aan. Alle Vlaamse universiteiten zijn nu vertegenwoordigd in onze raad van bestuur. Die coöpteert ook drie leden uit onze internationale Wetenschappelijke Raad van Advies. In onderlinge overeenkomst zijn dat de vertegenwoordigers van de drie Franstalige universiteiten.

In 1996 haalt het ITG de universiteitsbanden nog strakker aan met samenwerkingsverbanden voor onderwijs, onderzoek en doctoraatsopleidingen.

Erkenning en financiering

Voor onze financiering hangen we vooral af van projectfinanciering, eigen inkomsten en mecenaat. We krijgen uiteraard ook subsidies van de overheid.

Sinds 1997 steunen de ministeries van Volksgezondheid en Sociale Zaken het ITG officieel als referentiecentrum voor tropische ziekten en voor hiv/aids.

Vanaf 1998 financiert de Directie-Generaal Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD) tal van onderzoeksprojecten via raamakkoorden.

De Vlaamse overheid benoemt ons in 1999 tot instelling van openbaar nut voor postinitieel onderwijs, wetenschappelijk onderzoek en wetenschappelijke dienstverlening. En geeft ons daarvoor subsidies.

Sinds 2007 krijgen we toegang tot onderzoeksbeurzen van het ministerie van Wetenschapsbeleid.

Tijd voor uitbreiding

De binnentuin van Campus Rochus.
De binnentuin van Campus Rochus.

Tegen 2001 werken in het ITG drie keer meer wetenschappers dan in het begin. Daarom gaan we op zoek naar een extra campus. Toevallig verkopen de zusters verderop in de straat hun zeventiende-eeuwse klooster. Een prachtig beschermd monument dat we met de financiële steun van het departement Monumenten en Landschappen, de Nationale Loterij en het departement Onderwijs omvormen tot een moderne onderwijscampus. Deze renovatiewerken zijn klaar in 2006, net op tijd voor ons eeuwfeest.

Ook de diergeneeskundigen krijgen een eigen campus. In 2002 verhuizen ze naar het Mortelmansgebouw in de Kronenburgstraat.

Centre of excellence

Het ITG wordt internationaal beschouwd als een centre of excellence. We zijn zelfs nog meer dan dat: een knooppunt in een internationaal netwerk met tientallen partnerinstituten. Wij helpen hen om capaciteit op te bouwen in onderzoek en gezondheidszorg. En samen streven we naar gezondheidszorg voor iedereen: Health Care for All.