Multidisciplinaire bijdrage in de strijd tegen malaria

Malaria is de meest beruchte tropische ziekte die jaarlijks nog meer dan een half miljoen slachtoffers maakt. De mug die de parasitaire ziekte overdraagt is daarmee ook het dodelijkste dier op aarde.

In de loop der jaren droegen meerdere generaties ITG-onderzoekers bij aan het terugdringen van malaria, dat vooral jonge kinderen in Afrika treft. In onze reiskliniek werd ook menig geval van malaria gediagnosticeerd en behandeld, maar vertrokken vooral honderdduizenden mensen goed geïnformeerd op reis, met preventieve malariapillen op zak.

Muggennetten, die al vele levens hebben gered, zijn de grote vijand van de malariamug. De mug raakt echter gewend aan de insecticiden waarmee de muggennetten behandeld worden en steekt daarom steeds vaker overdag en buitenshuis. Een multidisciplinaire onderzoeksgroep, met daarin biomedici, clinici en antropologen, deed daarom onder leiding van prof. Marc Coosemans grootschalig onderzoek naar de inzet van muggenmelk op dorpsniveau Het beoogde effect was zogenaamde community protection. Samen met het Cambodjaanse Nationale Malariacentrum (CNM) organiseerd het ITG, met financiering van de Bill & Melinda Gates stichting, een gerandomiseerde klinische studie in 117 dorpen waarbij bijna 50.000 mensen betrokken waren. Bij regelmatige screenings zagen de onderzoekers geen verschil in het aantal malariagevallen tussen de interventie- en controledorpen. Het antropologische luik van de studie wees uit dat menselijk gedrag het grootste obstakel is voor een succesvolle toepassing van deze strategie. Mensen bleken muggenwerende middelen om verschillende redenen veel minder te gebruiken dan ze zelf aangaven bij het onderzoek. Dat is een belangrijke les, ook voor de bestrijding van andere ziektes die door muggen worden overgedragen, zoals gele koorts, dengue en zika. De komende jaren zal het ITG zijn steentje bijdragen aan het verder terugdringen en uiteindelijk elimineren van malaria, onder andere door het mee ontwikkelen en uittesten van innovatieve bestrijdingsmethodes.