THEMA

MEMO - Exotische muggen in België

Zijn er steeds meer exotische muggen in België? Het is een van de vragen die wetenschappers van het ITG trachten te beantwoorden. Samen met hun partners screenen ze 23 risicoplaatsen waar de kans het grootst is dat de exoten ons land kunnen binnenkomen. Deze risicoplaatsen zijn verspreid over België.

Exotische steekmuggen zoals de tijgermug verspreiden zich door globalisering en klimaatsopwarming. Ze hebben zich kunnen vestigen in Zuid-Europa en worden ook gespot in België. De tijgermug is een klein en vinnig beestje dat naast pijnlijke beten ook virusziektes kan overdragen. De mug komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Azië maar veroverde intussen Europa en Amerika. Dat heeft ze te danken aan het wereldwijde transport van goederen, klimaatsopwarming en haar goede aanpassingsvermogen. Als we de exotische muggen op tijd opsporen, kunnen we ze beter bestrijden. Ook als ze erin slagen zich hier te vestigen, is het belangrijk dat we de populaties nauwgezet opvolgen. 

Het project loopt drie jaar en wordt gefinancierd door de Vlaamse, Waalse en Brusselse overheden en de FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu in het kader van het nationale samenwerkingsakkoord in de beleidsdomeinen milieu en gezondheid (NEHAP). 

Het MEMO-team van het Instituut voor Tropische Geneeskunde

Exoten die vanaf augustus 2017 in België zijn gespot

Onderzoekers screenen 23 locaties in België waar de kans het grootst is dat exotische muggen ons land binnenkomen. Het gaat bijvoorbeeld om bedrijven die in tweedehandsbanden handelen, lucky bamboo-importbedrijven, havens, luchthavens en parkings langs de grens.

Aedes albopictus

Aedes albopictus

Ook bekend als: 'Aziatische tijgermug'
Gespot in: België
Eerste keer in België? Nee, de mug werd voor het eerst in 2000 gespot in België. Daarna werd de mug sporadisch gevonden in ons land.

Kenmerken

  • De Aziatische tijgermug is heel klein (zie ook de afbeelding met eurocent lager)
  • Duidelijk zwart-wit met zwart-wit-gestreepte poten met witte uiteindes
  • Witte streep op de rug
  • Punt van palpen (monddelen bij de steeksnuit) is wit

Aedes japonicus

Aedes japonicus

Ook bekend als: 'Aziatische bosmug'
Gespot in: Namen en Luik
Eerste keer in België? Nee, de mug werd voor het eerst gespot in Namen in 2002. Tussen 2012 en 2015 werd deze mug bestreden, maar in 2017 werd ze opnieuw gevonden op dezelfde plaats in Namen. In hetzelfde jaar werd deze soort ook voor het eerst gevangen aan de Duitse grens.

Kenmerken

  • Contrasterend zwart-wit met zwart-wit-gestreepte poten met zwarte uiteindes
  • Bruinige strepen op rug
  • Zwarte palpen (monddelen bij de steeksnuit)

Aedes koreicus

Aedes koreicus

Gespot in: een kleine populatie is gevestigd in de omgeving van Maasmechelen
Eerste keer in België? Nee, in 2008 werd de mug voor het eerst in België gespot. Ondertussen is de populatie gevestigd in een gebied van 113 km².

Kenmerken

  • Contrasterend zwart-wit met zwart-wit-gestreepte poten met zwartwit-gestreepte uiteindes
  • Bruinige strepen op rug
  • Zwarte palpen (monddelen bij de steeksnuit)

Anopheles pharoensis

Anopheles pharoensis

Gespot in: Luik
Eerste keer in België? Ja, één exemplaar van de mug werd in 2017 voor het eerst gespot op de luchthaven van Luik. De overlevingskans in België is echter klein aangezien het Belgische gematigde klimaat niet geschikt is voor deze soort.

Kenmerken

  • Lange palpen (monddelen bij de steeksnuit) met veel schubben
  • Gevlekte vleugels

Muggen vermijden in je omgeving

Zowel inheemse als exotische steekmuggen kunnen soms voor overlast zorgen. In je eigen tuin zijn er veel potentiële broedplaatsen voor deze muggen. Met een aantal voorzorgsmaatregelen kan je muggen zoveel mogelijk uit je buurt houden.

Banden met regenwater zijn een ideale broedplaats.

Vermijd stilstaand water

Muggen leggen hun eitjes het liefst in stilstaand water. Vermijd daarom water in emmers, bloempotten, verstopte dakgoten, kruiwagens, banden, plastieken zeilen, rondslingerend afval, enz. Dek regentonnen af met muggengaas. Ververs ook regelmatig de drinkbak van je huisdieren, zodat hun drinkbak niet in een broedbak voor muggen transformeert.

Plaats horren (vliegenramen)

Wil je muggen uit je huis houden? Dan zijn horren zeer effectief. De fijnmazige horren in deuropeningen en vensters blokkeren de gemakkelijkste toegangswegen naar je woning.

Bescherm jezelf

Als je jezelf wilt beschermen tegen muggen, dan zijn insectenwerende sprays en muggennetten het meest effectief.

 

Partners

Het ITG voert het MEMO-project uit in samenwerking met het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen (KBIN), het Koninklijk Museum voor Midden Afrika (KMMA) en Barcoding of Organisms and Tissues of Policy Concern (BopCo). Met ondersteuning van Avia-GIS wordt het informatiesysteem VECMAP gebruikt voor de integratie van veld- en laboratoriumgegevens.