Complexiteit en Gezondheid

Eenheid Complexiteit & Gezondheid

Wij streven ernaar meer inzicht te verwerven in de manier waarop actoren gezondheidsdiensten, -programma’s en -systemen (moeten) aanpassen als reactie op de gevolgen van klimaatverandering en verstedelijking. Onze methodologische agenda is gericht op het ontwikkelen van betere methoden voor kennisproductie causale complexiteit aan te pakken.

In ons onderzoek passen we de Ecohealth-principes toe, en met name theoriën van complexe systemen. We werken nauw samen met onze collega’s van de EcoHealth Research Group en leiden het thematische wereldwijde netwerk Klimaatverandering, verstedelijking en gezondheid (EcoHub).

Onderzoeksthema’s

1. Veerkracht van gezondheidssystemen

We onderzoeken wat veerkracht van gezondheidsstelsels inhoudt, hoe dit wordt gedefinieerd (en betwist), welke factoren de veerkracht bepalen en hoe veerkracht kan worden beoordeeld. We kaderen dit binnen de social-ecological systems theorie. We hanteren een multischaalperspectief dat veerkracht op individueel, gemeenschaps-, organisatorisch en systeemniveau met elkaar verbindt. We zijn geïnteresseerd in de transformatie van gezondheidssystemen en de voorwaarden die nodig zijn om structurele (sociale) verandering teweeg te brengen.

• Kirsten Accoe en collega’s onderzochten de reactie van lokale actoren in het gezondheidssysteem  op de Covid-19-pandemie in Mauritanië vanuit het perspectief van de veerkracht van het gezondheidssysteem.
• Orawan Tawaytibhongs, Bruno Marchal en Joris Michielsen onderzoeken het effect van opeenvolgende schokken op de veerkracht van lokale gezondheidssystemen in drie districten in Thailand.

2. Stedelijke gezondheidsstelsels

We beschouwen steden als complexe sociale systemen en onderzoeken de relatie tussen multi-level governance en de organisatie van stedelijke gezondheidssystemen. We zijn geïnteresseerd in de voorwaarden voor succesvolle coproductie van stedelijk (gezondheids)beleid en in de manier waarop stedelijke actoren de overstap maken van aanpassing aan schokken (waaronder klimaatverandering) naar een effectieve transformatie van hun gezondheidssystemen.

• In recente projecten hebben Tom Cornu, Bruno Marchal en Joris Michielsen, samen met Sara Van Belle en collega’s van de Universiteit Antwerpen, onderzocht hoe actoren in stedelijke eerstelijnsgezondheidszones in Vlaanderen en in Kinshasa reageerden op de Covid-19-pandemie.
• In een ITM DataHub-project onderzoeken Joris Michielsen, Tom Cornu, Guillermo Hegel en Bruno Marchal hoe stedelijke actoren gegevens verzamelen, interpreteren en gebruiken in processen van gezondheidsbeleidsvorming en -bestuur in Antwerpen en Lima.
• Houssynatou Sy, Joris Michielsen en Bruno Marchal richten zich op de manier waarop intern ontheemden naar informele nederzettingen in Bamako (Mali) zijn verhuisd en hoe zij omgaan met gezondheidsproblemen, gezondheidszorg en meervoudige schokken in de context van informele stedelijke nederzettingen.

3. De gevolgen van klimaatverandering

• In zijn doctoraatsonderzoek richt Tom Cornu zich op het verband tussen groen op voorschrift voor ouderen, het gebruik van stedelijke groene ruimtes en veerkracht.
• Karen Ceballos, Joris Michielsen en Sabu Kochupurackal onderzoeken, samen met collega’s van de eenheid Opkomende Infectieziekten van het ITM, hoe mondiale ethische richtlijnen voor onderzoek naar klimaatverandering worden waargenomen en ervaren door gemeenschappen die als gevolg van klimaatverandering worden blootgesteld aan extreme weersomstandigheden.

Onderzoeksmethodologie

We verkennen, ontwikkelen en passen methoden toe die complexe causale verbanden in de gezondheidszorg aanpakken.

1. Realist evaluation en onderzoek

Al meer dan 20 jaar bevorderen we de toepassing van realistische evaluatie en onderzoek op het gebied van gezondheidssystemen en beleidsonderzoek. Momenteel richten we ons op het analyseren van onderling afhankelijke en gelijktijdig plaatsvindende processen en gebeurtenissen, de interactie tussen context en mechanismen, en de tijdsdimensie.

• Virginia Castellano Pleguezuelo richt haar PhD onderzoek op de manier waarop realist evaluationomgaat met complexiteit en op het nut van academisch onderzoek voor besluitvormers die met complexe vraagstukken worden geconfronteerd.
• Nandini Sarkar paste realist evaluation toe in de Afya-Tec-projecten, die gericht zijn op de implementatie en opschaling van mensgerichte, gedigitaliseerde systemen voor eerstelijnsgezondheidszorg in Kibaha, Tanzania.
• Samen met Sara Van Belle onderzoeken we hoe Margaret Archer’s Structure Agency Culture-raamwerk kan worden gebruikt in realist evaluation en onderzoek.
• We hebben het Realist Lab opgericht op het ITM.

2. Co-creatie

De coproductie van kennis en beleid is een centraal element in veel van onze huidige projecten. We onderzoeken de voorwaarden waaronder coproductie van kennis mogelijk en effectief is en bijdraagt aan betere beslissingen en het verminderen van ongelijkheid.

• In het jeugdgerichte participatieve actieproject (YOPA), dat zich richt op de veelzijdige uitdagingen van lichamelijke inactiviteit en ongelijkheden op gezondheidsgebied, leiden Sara Van Belle, Virginia Plezueguelo en Bruno Marchal een realistische evaluatie van de coproductieprocessen in Denemarken, Nederland, Nigeria en Zuid-Afrika.
• Joris Michielsen en Houssynatou Sy onderzoeken de minimale voorwaarden en ethische uitdagingen van co-creatie met kwetsbare mensen in fragiele omgevingen.
• Joris Michielsen, Tom Cornu, Guillermo Hegel en Bruno Marchal onderzochten hoe stedelijke beleidsmakers in Antwerpen en Lima gegevens gebruiken bij de ontwikkeling en uitvoering van stedelijk gezondheidsbeleid. De focus ligt op het gezamenlijk ontwikkelen van scenario’s met actoren uit het stedelijk gezondheidssysteem om te bestuderen hoe gegevens worden gebruikt bij de besluitvorming met betrekking tot klimaatverandering.
• Virginia Castellano Pleguezuelo en Bruno Marchal hebben met behulp van realistische evaluatie een gezamenlijk ontwikkelde interventie beoordeeld om de kwaliteit van de zorg op kraamafdelingen te verbeteren in het kader van het ALERT-project.
• Tom Cornu werkt momenteel samen met Hans Keune en Bruno Marchal aan de ontwikkeling van een groen op voorschrift-interventie voor ouderen in Antwerpen.

3. Analyse op meerdere schaalniveaus / niveaus

We streven ernaar methoden te ontwikkelen of te verfijnen om gelijktijdige causale trajecten te beschrijven en analyseren. We zijn geïnteresseerd in hoe kwantitatieve methoden in dit proces kunnen worden geïntegreerd met kwalitatieve gegevens. We hebben een sterke interesse in het onderzoeken hoe tijd en plaats zijn geconceptualiseerd en geoperationaliseerd in methoden en methodologieën voor evaluatie en onderzoek.

Onderwijs

De eenheid heeft een uitgebreid onderwijsaanbod.

• MSc Public Health, ITM: we leiden momenteel de ACC Methodes voor onderzoek in en van gezondheidssystemen, Analyse van performance van gzeondheidsorganisaties en Versterking van gezondheidssystemen. We dragen bij aan CC1 Gezondheidsstelsels en -beleid en aan de ACC Duurzame benaderingen voor ziektebestrijding en -uitroeiing
• We geven les in de postdoctorale opleiding ‘Challenges in International Health’ (CIH)
• We begeleiden momenteel zeven doctoraatsstudenten.
• Bruno Marchal was tot 2022 directeur van de postdoctorale opleiding (IIH), waarna hij mededirecteur werd van de masteropleiding Volksgezondheid van het ITG.

Internationale samenwerking

We zijn medeleider van het thematisch wereldwijd netwerk Klimaatverandering, verstedelijking en gezondheid (EcoHub), dat ITM-partners over de hele wereld met elkaar verbindt via kleine projecten, webinars en uitwisselingsprojecten.

We werken samen met beleidsmakers, zoals de Federale Overheidsdienst Buitenlandse Zaken, onder meer bij een evaluatie van de Belgische aanpak van kwetsbaarheid in vijf partnerlanden in Sub-Sahara-Afrika en door deel te nemen aan een beleidsdialoog met betrekking tot Mali. Houssynatou Sy voert momenteel op verzoek van de Belgische ambassade in Mali en de DGD een beleidsondersteunende studie uit naar de gezondheidsrisico’s op het raakvlak tussen mens, dier, omgeving en conflict in Bamako (Mali).