De ontdekking van het ebolavirus

ITG-onderzoekers Guido van der Groen en Peter Piot waren co-ontdekkers van het ebolavirus, dat in 1976 in Zaïre voor het eerst werd bestudeerd.

Van der Groen, Piot en hun chef, prof. Pattyn (1976)
Van der Groen, Piot en hun chef, prof. Pattyn (1976)

De Congolese viroloog dr. Jean-Jacques Muyembe werkte als epidemioloog in het veld toen hij naar het dorp Yambuku in Noord-Zaïre werd geroepen. Er was net een mysterieuze ziekte uitgebroken. Veel mensen waren gestorven aan een ziekte die leek op gele koorts, tyfus of malaria, maar dit was iets anders: het maakte snel dodelijke slachtoffers. 

Dr. Muyembe nam met zijn blote handen een staal van een zieke non. Hij had geluk en liep geen infectie op.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) beval het ITG de bloedstalen door te sturen naar beter beveiligde buitenlandse labs. Maar het instituut houdt wat onderzoeksmateriaal achter en speurt gedreven voort. Drie dagen later verspreidt de WGO deze telex: “Op 14 oktober 1976 hebben het ITG, het lab van Porton Down (VK) en de Centers for Disease Control (VS) tegelijk een virus geïsoleerd dat morfologisch verwant is met het marburgvirus maar immunologisch verschillend.”

Twee ITG-vorsers mogen zich voortaan de medeontdekkers noemen van het virus dat later de naam ‘ebola’ zal krijgen. Ze trekken naar Zaïre om de epidemie te bestuderen.

Het spaghetti-achtige ebolavirus onder de elektronenmicroscoop
Het spaghetti-achtige ebolavirus onder de elektronenmicroscoop

Ook bij volgende epidemieën deed het ITG zich opmerken. Zo hielp dr. Bob Colebunders de ebola-uitbraak van 1995 in Kikwit (Zaïre) bestrijden. Tijdens de ongeziene monsterepidemie in West-Afrika (2014-2015) coördineerde prof. Johan Van Griensven een groot Europees onderzoeksproject over de behandeling van ebola, zorgde prof. Kevin Ariën (hoofd virologie) ervoor dat de ziekte in Antwerpen kan worden gediagnosticeerd, en fungeerde ITG-interniste Erika Vlieghe als nationaal ebolacoördinator.