Ga naar hoofdinhoud

Aftrap Msc in Tropical Animal Health in Zuid-Afrika

Roeland Scholtalbers, hoofd van de Dienst Communicatie, woonde de introductieweek bij van de Master of Science in Tropical Animal Health (MSTAH), die sterk focust op mens en omgeving.

20-02-17 09:20 - Roeland Scholtalbers

Afbeelding 1/2 : Zuid-afrikaans landschap met een rund

"Ik groeide op nabij het Krugerpark en ben mij altijd al bewust van geweest van de nauwe band tussen de mens en zijn omgeving, huisdieren, vee en het wild. Dat heeft ook gevolgen voor de overdracht van ziekten," vertelt Jacques van Rooyen tijdens ons praatje bij het Hans Hoheisen Wildlife Research Station in het Zuid-Afrikaanse Greater Kruger National Park.

Zijn opmerking vat het concept “One Health” goed samen en verwijst naar het belangrijkste onderzoeks- en onderwijsdomein van Jacques van Rooyen aan de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit van Pretoria. One Health is bovendien een sleutelbegrip in de gezamenlijke Master of Science, dat zijn universiteit runt met het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. In het auditorium volgt een groep van een twintigtal (voornamelijk) diergeneeskundigen – voornamelijk uit Afrika en met één deelnemer uit Europa, Latijns-Amerika en Azië - een les over rundertuberculose.

In februari 2017 ging de tweede editie van dit unieke samenwerkingsverband tussen de Zuid-Afrikaanse en Belgische instellingen van start met een face-to-face introductieweek in Pretoria en het Greater Kruger National Park. Nadien volgen de studenten onlinecursussen. De meeste van hen doen dat naast hun dagelijks werk. De tweejarige opleiding voorziet tevens twee weken individuele vaardigheidstraining, in Antwerpen of Pretoria.

Ik had het voorrecht om een deel van het introductieprogramma mee te maken, tijdens mijn reis naar Zuid-Afrika. Ik werkte er met een filmploeg aan een documentaire rond de veranderingen in tropische geneeskunde en internationale gezondheid als gevolg van de geglobaliseerde handel, migratie, toerisme, klimaatverandering en de veranderingen in landgebruik. Dat laatste is van bijzonder belang in Noordoostelijk Zuid-Afrika, waar het Kruger Nationaal Park gelegen is. Jacques van Rooyen legde op een vroege zaterdagochtend uit waarom, toen we vanuit Pretoria noordwaards reden. "De voorbije decennia nam de bevolking rond de wildparken sterk toe. Het wild wordt steeds verder teruggedrongen in kleine gebieden, dichtbij gemeenschappen met hun huisdieren en vee. Dit betekent dat er ook meer mogelijkheden ontstaan voor overdracht van ziekten tussen wilde dieren, huisdieren, vee en, in sommige gevallen, ook de mens."

Met de komst van meer mensen en hun dieren, arriveerde ook rabiës, een ziekte die voorheen beperkt bleef tot de provincie KwaZulu Natal. Knaagdieren zijn de natuurlijke gastheren voor leptospirose, een zoönose die ook profiteerde van de toegenomen menselijke activiteit en zijn impact op het natuurlijke milieu. Tijdens hun opleiding aan het Hans Hoheisen Wildlife Research Station, worden de studenten geconfronteerd met de diverse aspecten waarmee ze rekening moeten houden bij de interactie tussen mens, dier en milieu. De groep bezocht onder meer een wild-revalidatiecentrum, een dieren- en een mensenkliniek, en ook een traditionele genezer. Terwijl het standpunt van de genezer over westerse evidence-based geneeskunde nogal wat wenkbrauwen doet fronsen, biedt het ook genoeg stof tot nadenken en discussie.

Dat is het opzet van deze inleidende cursus. "De wisselwerking tussen mens, dier en milieu verschilt per omgeving en land. Maar de belangrijkste principes blijven dezelfde waar je ook bent," zegt Jacques van Rooyen. De bedoeling is om studenten tijdens de introductie en de duur van de cursus aan te sporen om in het vervolg van hun carrière rekening te houden met de complexiteit van gezondheidskwesties.

Na het avondeten, bij het geruststellend getik van de elektrische omheining die mens en wildernis scheidt, deelt Zimbabwaans student Godfrey Nyoni zijn eerste indrukken: "Deze cursus is interessant, uitdagend en plezant, omdat we ondergedompeld worden in de bijzondere kenmerken van een Zuid-Afrikaanse setting. Bijvoorbeeld, wat we vandaag hoorden over traditionele genezing druist in tegen mijn wetenschappelijke instelling, maar ik weet heel zeker dat veel mensen de hulp van traditionele geneeskunde inroepen. Het is slechts één van de vele dimensies in een complex systeem waarvan we ons bewust moeten zijn."

Docenten uit Pretoria en Antwerpen bevestigen dat de complementariteit van beide samenwerkende instellingen de grote kracht vormt van deze opleiding. Volgens Prof. Pierre Dorny, een van de verschillende ITG-collega’s ter plaatse, is onderzoek een voorbeeld: "De universiteit van Pretoria is zeer vertrouwd met onderzoek rond veterinaire virussen, terwijl het ITG veel expertise heeft met betrekking tot parasieten." Jacques van Rooyen voegt toe dat er ook een geografische component is: "In arme landen is overbegrazing een (One Health) gezondheidskwestie, maar dat is niet per se het geval in Europa. In landelijk Zuid-Afrika zijn slachthuizen vooral informeel terwijl ze in Europa streng gereglementeerd zijn. Het is verrijkend voor de studenten om kennis te maken met de beste expertise van twee toonaangevende instellingen, met wortels in Afrika en in Europa.”

Meer nieuws over

PUBLIC HEALTH     BUITEN LAND