4 juni 2026 Artikels

Prof. Peter Piot en prof. Jean-Jacques Muyembe ontvangen de Virchow Prize 2026 voor hun pionierswerk rond ebola

De prijs is een eerbetoon aan vijf decennia baanbrekend werk rond ebola en andere epidemische bedreigingen.

Prof. Peter Piot en prof. Jean-Jacques Muyembe-Tamfum ontvingen de Virchow Prize 2026, ter waarde van 500.000 euro, als erkenning voor hun baanbrekende en voortdurende bijdragen aan de ontdekking, bestrijding en het begrip van epidemiëen. Ze ontvingen de prijs vijftig jaar na de ontdekking van het ebolavirus, een mijlpaal die hun carrières en de wereldwijde aanpak van uitbraken van infectieziekten voorgoed heeft beïnvloed.

Piot (midden) en collega's in het laboratorium van het ITG, 1976

De Virchow Prize wordt jaarlijks uitgereikt door de Virchow Foundation onder het motto 'Towards Health for All' (Naar gezondheid voor iedereen). De prijs eert personen wier werk aansluit bij de nalatenschap van Rudolf Virchow: gezondheid is onlosmakelijk verbonden met de samenleving, politiek, gelijkheid en collectieve verantwoordelijkheid. Door Muyembe en Piot samen te huldigen, erkent de stichting niet alleen twee uitzonderlijke wetenschappelijke carrières, maar ook een gedeeld verhaal dat over meerdere decennia heen vorm gaf aan de moderne paraatheid bij uitbraken.

Hun verhaal begon in 1976, toen een mysterieuze en dodelijke ziekte plots opdook in Yambuku, in de huidige Democratische Republiek Congo (DRC). Onder uiterst moeilijke omstandigheden speelde prof. Muyembe een cruciale rol in het onderzoek naar de uitbraak. Hij verzamelde stalen en legde de basis voor het begrip van wat later bekend zou worden als ebolavirusziekte. In Antwerpen ontfermden Peter Piot en zijn collega's zich over de analyse van die stalen en de wetenschappelijke karakterisering van het nieuw ontdekte virus.

Prof. Peter Piot

"Ik ben diep geraakt door deze prestigieuze Virchow Prize, die ik samen met Jean-Jacques Muyembe mocht ontvangen. Zijn leiderschap en vriendschap blijven mij inspireren", zegt laureaat Peter Piot. "Het is een eer om in de voetsporen te treden van de eerste laureaat van de Virchow Prize, dr. John Nkengasong, eveneens alumnus van het Instituut voor Tropische Geneeskunde, het opmerkelijke instituut waar ik het voorrecht had mijn eerste onderzoek naar ebola, hiv en infectieziekten te verrichten."

"Deze prijs is bovenal een erkenning van én aanmoediging voor de vele collega's met wie ik de afgelopen decennia in verschillende delen van de wereld heb samengewerkt. Deze onderscheiding is voor mij ook een eerbetoon aan de fundamentele en toegepaste wetenschappers uit tal van disciplines, aan beleidsmakers en aan de mensen in de frontlinie, van wie velen onder bijzonder moeilijke omstandigheden werken."

"Epidemieën en gezondheidscrises, of het nu gaat om ebola, hiv/aids, moedersterfte of diabetes, hebben ons geleerd dat dit niet alleen medische vraagstukken zijn, maar ook testen van vertrouwen, gelijkheid, leiderschap en politieke en wetenschappelijke samenwerking", vervolgt Piot. "Nu we in uiterst uitdagende tijden opnieuw met bedreigingen worden geconfronteerd, blijf ik gemotiveerd om te werken aan betaalbare wetenschappelijke innovatie, investeringen in veerkrachtige gezondheidssystemen, gelijkwaardige onderzoekspartnerschappen tussen landen en het vertalen van wetenschappelijke vooruitgang in gezondheid voor iedereen, in de geest van de Accra Reset."

Prof. Jean-Jacques Muyembe-Tamfum

De ontdekking van ebola was een kantelpunt in de geschiedenis van infectieziekten. Ze onderstreepte ook een les die vandaag nog steeds relevant is: de dreiging van epidemiëen kan alleen worden aangepakt door samenwerking over disciplines, instellingen en landsgrenzen heen. Wetenschappelijke vooruitgang is essentieel, maar haar impact hangt af van sterke gezondheidssystemen, lokaal leiderschap, het vertrouwen van gemeenschappen en internationale samenwerking.

"De Virchow Prize is een symbool van internationale erkenning voor Peter Piot en mijzelf als pioniers in de strijd tegen de ebolavirusziekte," aldus laureaat Jean-Jacques Muyembe-Tamfum. "Ik ben verheugd dat ik de mensheid heb kunnen dienen, en deze onderscheiding bekroont ook het partnerschap tussen het ITG en het INRB."

De erkenning van Muyembe en Piot komt op een moment waarop de wereld geconfronteerd blijft worden met terugkerende en opkomende bedreigingen, zoals de aanhoudende ebola-uitbraak veroorzaakt door het Bundibugyo-ebolavirus in het oosten van de DRC. Zulke uitbraken tonen hoe belangrijk het is om niet alleen te investeren in diagnostiek, vaccins en behandelingen, maar ook in paraatheid, surveillance en veerkrachtige gezondheidssystemen.

De Virchow Prize-ceremony vindt plaats op 10 oktober 2026 in het Rotes Rathaus in Berlijn. Ter ere van de laureaten wordt ook een Virchow Prize-lezing georganiseerd, met aandacht voor benaderingen om 'Gezondheid voor Iedereen' waar te maken en voor de verbanden tussen gezondheidssystemen, duurzame ontwikkeling en mondiale samenwerking.

Het Instituut voor Tropische Geneeskunde feliciteert beide laureaten van harte met deze welverdiende erkenning.

Laureaten

Prof. Peter Piot

Prof. Peter Piot is een Belgische microbioloog die internationaal erkend wordt voor zijn werk rond ebola, hiv/aids en epidemische paraatheid.
Hij was medeontdekker van het ebolavirus in 1976 tijdens zijn werk bij het ITG, waar hij bijdroeg aan de identificatie van het virus tijdens de eerste bekende uitbraak in Yambuku.
Later groeide hij uit tot een sleutelfiguur in de wereldwijde strijd tegen hiv/aids, onder meer als oprichtend uitvoerend directeur van UNAIDS en assistent secretaris-generaal van de Verenigde Naties.
Hij was directeur van de London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM) van 2010 tot 2021.
Zijn werk heeft mee vormgegeven aan het moderne mondiale gezondheidsbeleid door aan te tonen dat epidemieën niet alleen wetenschappelijke oplossingen vereisen, maar ook sociale, politieke en internationale antwoorden.
Prof. Piot is een van de meest invloedrijke figuren in de wetenschappelijke geschiedenis van het instituut. Zijn rol bij de ontdekking van ebola geldt als een van de belangrijkste bijdragen van het ITG aan de mondiale gezondheid.

Prof. Jean-Jacques Muyembe-Tamfum

Prof. Jean-Jacques Muyembe-Tamfum is een Congolees microbioloog en viroloog die algemeen wordt beschouwd als een van Afrika's belangrijkste experts op het gebied van ebola en opkomende infectieziekten.
Hij speelde een cruciale rol bij het onderzoek naar de uitbraak in Yambuku in 1976 door stalen te verzamelen en mee de basis te leggen voor de identificatie en het begrip van ebolavirusziekte.
Sindsdien speelde hij een sleutelrol in de versterking van de uitbraakrespons in de Democratische Republiek Congo geleid en versterkt, onder meer via zijn leiderschap van het Institut National de Recherche Biomédicale (INRB) in Kinshasa.
Zijn werk heeft bijgedragen aan betere surveillance, diagnostiek, klinische zorg en gemeenschapsgerichte respons op ebola en andere bedreigingen.
Voor het ITG is prof. Muyembe een belangrijke wetenschappelijke partner. Hij is nauw verbonden met de geschiedenis van het instituut en belichaamt het engagement van het ITG voor gelijkwaardige partnerschappen met instellingen in het mondiale Zuiden.

Meer weten over de ontdekking van ebola?

In 1976 was prof. Muyembe epidemioloog in het veld toen hij werd opgeroepen naar het dorp Yambuku, in het noorden van Zaïre, om een uitbraak van een mysterieuze ziekte te onderzoeken. Die ziekte zou later bekend worden als ebolavirusziekte.

Beluister zijn verhaal in Transmission, de podcast van het ITG.

Luister naar Transmission

Nieuws

Meer nieuws

17 mei 2026 Artikels

Ebola-uitbraak in DR Congo en Oeganda

Het ITG werkt nauw samen met Congolese partners
16 mei 2019 Artikels

ITG-partner Muyembe ontvangt eredoctoraat

Prof. Muyembe werd beloond voor de strijd tegen ebola