Hiv is veranderd, de verzekeringspraktijk nog niet

Hij zit tegenover mij in de consultatieruimte. Ik ken hem al jaren als een opgewekte man, maar vandaag is dat anders. 'Dokter, het lukt me niet om een schuldsaldoverzekering af te sluiten. Zonder die verzekering krijgen we geen lening voor ons huis.'

Hij is vader van twee jonge kinderen, getrouwd, en leeft enkele jaren met hiv. Hij neemt zijn medicatie correct, zijn afweersysteem is hersteld en het virus is al lange tijd ondetecteerbaar. Dat betekent dat hij gezond is en dat hij hiv seksueel niet kan overdragen. Zolang hij goed behandeld blijft, is zijn levensverwachting vergelijkbaar met die van iemand zonder hiv.

Medisch gezien is dat geruststellend. Toch krijgt hij bij verschillende verzekeraars hetzelfde antwoord: een premietoeslag die kan oplopen tot 100 procent, enkel en alleen omdat hij hiv heeft.

'U zei toch dat hiv vandaag een chronische aandoening is?', vraagt hij. Zijn verbazing is begrijpelijk. Hiv vraagt nog altijd behandeling en medische opvolging, maar het beeld van hiv als een vanzelfsprekende dodelijke aandoening klopt al lang niet meer. In België leven vandaag ruim 19.000 mensen met hiv. Bij bijna negen op de tien is het virus onderdrukt tot een ondetecteerbaar niveau. Hiv is daarmee voor de meeste mensen een goed gecontroleerde chronische aandoening. Volgens de meest recente gegevens in het hiv-rapport van Sciensano uit 2025 was er geen duidelijk verschil in sterfte tussen mensen met hiv en de algemene bevolking.

Die medische vooruitgang vertaalt zich echter nauwelijks naar de verzekeringswereld. Mensen met hiv worden nog steeds geconfronteerd met buitensporige premietoeslagen, uitsluiting van hiv-gerelateerde zorg in hospitalisatieverzekeringen of zelfs volledige weigering van een verzekering gewaarborgd inkomen. Vaak zonder transparante motivering en met criteria die sterk verschillen van verzekeraar tot verzekeraar.

Een schuldsaldoverzekering is vaak noodzakelijk voor een woonkrediet. Voor mijn patiënt kwam daardoor de aankoop van zijn woning in gevaar. Wie structureel hogere premies moet betalen, heeft minder toegang tot huisvesting en financiële zekerheid.

Verzekeraars mogen medische risico’s beoordelen. Maar ze moeten wel kunnen aantonen dat een toeslag steunt op actuele gegevens en past bij de gezondheidstoestand van de aanvrager. Voor mensen die leven met hiv die goed worden behandeld, is een toeslag steeds moeilijker te verdedigen.

Sinds 2020 bestaat in België het ‘recht om vergeten te worden’. Bij mensen die kanker hebben gehad, mogen verzekeraars na een vastgelegde termijn geen rekening meer houden met hun oncologische voorgeschiedenis. Voor mensen die leven met hiv bestaat een dergelijk kader, maar de daaraan gekoppelde voorwaarden zijn uitzonderlijk streng. Ze sluiten onvoldoende aan bij de huidige medische realiteit en zijn daardoor onuitvoerbaar.

Sensoa vroeg het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg al in 2021 om de bestaande voorwaarden te herzien. Dit dossier bevindt zich nog in de lopende beoordelingsfase, zonder concrete beleidsmatige opvolging. Intussen blijven duizenden mensen geconfronteerd met onzekerheid, administratieve complexiteit en aanzienlijke financiële drempels.

Dit is niet alleen een probleem van de verzekeraars, maar ook van het beleid. Transparante, uniforme en wetenschappelijk onderbouwde criteria zijn geen gunst, maar een minimumvoorwaarde voor gelijke behandeling.

Terug naar mijn patiënt. Na aanhoudend bezwaar en medische onderbouwing werd de premietoeslag uiteindelijk verlaagd tot 25 procent. Hij stemde toe en kon zijn huis kopen. Maar de vraag blijft: waarom moet iemand met een goed gecontroleerde chronische aandoening eerst vechten voor een plaats die hij medisch allang verdiend heeft?

Dr. Jelle Visser
Arts, hoofd Hiv-Referentiecentrum Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) Antwerpen