Overzicht stories
Artikels

Gezocht: kunstenaar die kritisch reflecteert op het koloniaal erfgoed van het ITG

Om te blijven reflecteren op ons koloniaal erfgoed en onze institutionele geschiedenis, lanceert het ITG een artist residency in samenwerking met Africalia. We zoeken een kunstenaar uit de Democratische Republiek Congo om kritisch te reflecteren op de kunstwerken van Fernand Allard l'Olivier en de bredere vragen die ze oproepen over institutioneel geheugen, koloniaal erfgoed en de blijvende impact van kolonialisme op het heden. Stel je kandidaat vóór 20 augustus.
PaintingsFALO_Header_2000x1000

Doel van de residency

Achtergrond

Na de Wereldtentoonstelling van 1930 in Antwerpen werden twaalf schilderijen van de Belgische kunstenaar Fernand Allard l'Olivier (die zijn werk vaak signeerde met het acroniem "FALO") overgedragen aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde. Vandaag hangen verschillende van deze schilderijen nog steeds in onze gebouwen in Antwerpen.

De schilderijen tonen landschappen en taferelen uit de Kivu-regio tijdens de Belgische koloniale periode. Hoewel ze artistieke en historische waarde bezitten, kwamen ze ook tot stand binnen een koloniale context en droegen ze bij aan narratieven die de kolonisatie, de uitbuiting van mensen en grondstoffen, en het ontstaan en versterken van spanningen tussen verschillende etnische groepen ondersteunden en legitimeerden. Als dusdanig nodigen ze uit tot kritische reflectie over hoe koloniale geschiedenissen werden voorgesteld, bewaard en tentoongesteld binnen institutionele ruimtes.

Chef-agriculteur Chef agriculteur
Chef-Watusi Chef Watusi
Danseurs-Watusi Danseurs Watusi

Doel

Met deze residency nodigen het ITG en Africalia een kunstenaar uit om kritisch te reflecteren op deze kunstwerken en de bredere vragen die ze oproepen over institutioneel geheugen, koloniaal erfgoed en de blijvende impact van kolonialisme op het heden.

In plaats van de schilderijen te behandelen als statische historische objecten, hopen we dat ze een aanzet kunnen vormen tot dialoog. We verwelkomen voorstellen die artistieke praktijk combineren met onderzoek en moedigen benaderingen aan die de collectie vanuit hedendaagse perspectieven uitdagen, herinterpreteren of contextualiseren.

Het ITG is een internationaal erkende onderwijsinstelling die via haar Open Global Campus een breed aanbod van masteropleidingen, doctoraatstrajecten en kortlopende cursussen aanbiedt. Elk jaar verwelkomt het studenten uit meer dan zestig landen, waarvan meer dan de helft afkomstig is van het Afrikaanse continent. De residency valt samen met de start van het academiejaar op 15 oktober, wat waardevolle kansen biedt voor uitwisseling met deze diverse studentengemeenschap.

Over het geheel genomen biedt de residency de kans om bij te dragen aan het lopende proces van institutionele reflectie bij het ITG en om gesprekken te stimuleren onder personeel en studenten.

Kunstenaars worden dan ook aangemoedigd om momenten van participatie, dialoog of co-creatie in hun voorstel op te nemen. Dit kan gaan om workshops, discussies, gezamenlijk onderzoek, of andere vormen van betrokkenheid waarmee studenten en personeel actief kunnen bijdragen aan het artistieke proces. Kandidaten zullen deze activiteiten uitwerken in nauwe samenwerking met een kunstenaar uit de Congolese diaspora in België.

Het precieze format staat open en moet aansluiten bij de praktijk en interpretatie van de kunstenaar.

Duur van de residency

1-2 maanden (nog te bepalen), met start begin tot midden oktober 2026.

Zowel de startdatum als de duur van de residency zijn afhankelijk van de goedkeuring van het betreffende visum.

  • TornadeKivu
    Tornade sur le Kivu
  • KivuAgricole
    Kivu Agricole
  • PaintingsMainEntrance
    Veel kunstwerken van FALO worden tentoongesteld in het hoofdgebouw van het ITG.

Interesse?

Wie kan zich kandidaatstellen?

Kandidaten moeten:

  • burger of inwoner zijn van de Democratische Republiek Congo;

  • ervaring hebben in beeldende kunst, kunstgeschiedenis, dekolonisatie, of een verwant domein;

  • een visum kunnen verkrijgen op basis van een uitnodigingsbrief.

Hoe stel je je kandidaat?

Vul het formulier in om je kandidaat te stellen

Kandidaatstellingen moeten ook het volgende bevatten:

  1. Cv met opleidingsachtergrond en professionele ervaring

  2. Motivatiebrief met een schets van het voorgestelde project, ideeën en verwachtingen van de residency (max. 750 woorden)

  3. Optionele bijlagen: een video, visuele presentatie, tekeningen, foto's, of iets anders dat helpt om de voorgestelde aanpak te illustreren.

Deadline: 20 augustus 2026

Selectieprocedure

Een commissie met vertegenwoordigers van Africalia, het ITG en externe experts beoordeelt de voorstellen en maakt een shortlist voor online interviews. Voorstellen worden beoordeeld op:

  • Relevantie voor de FALO-schilderijen en de thema's koloniaal erfgoed en institutioneel geheugen

  • Potentieel voor co-creatie met de gemeenschap van het ITG en de kunstenaar uit de Congolese diaspora

  • Methodologische kwaliteit: hoe coherent en doordacht is de artistieke en onderzoeksmatige aanpak?

  • Zichtbaarheid en impact: het potentieel om dialoog te bevorderen en publiek te bereiken buiten het ITG

  • Innovatie: een frisse kijk op de collectie of het bredere thema

  • Verankering in de hedendaagse realiteit van de DRC: perspectieven, praktijken of contexten geworteld in de huidige DRC

  • Haalbaarheid binnen het tijdsbestek en de middelen van de residency

De geselecteerde kunstenaar wordt uiterlijk 15 september op de hoogte gebracht. Alle kandidaten worden geïnformeerd over de uitkomst.

Over het ITG en Africalia

ITMBuilding_2000x1200_header

Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) Antwerpen

Het ITG vindt zijn oorsprong in het koloniale verleden van het land. Het instituut werd in 1906 opgericht tijdens het bewind van koning Leopold II, oorspronkelijk om artsen en verpleegkundigen op te leiden die in Congo-Vrijstaat zouden werken. In 1933 verhuisde het ITG van Brussel naar zijn huidige campus in Antwerpen, waar de internationale haven van de stad rechtstreekse toegang bood tot schepen die aankwamen met patiënten die ziekten hadden opgelopen in de Belgische kolonies.

In de afgelopen eeuw heeft het ITG een diepgaande transformatie doorgemaakt. Het evolueerde van een koloniale instelling naar een internationaal erkend centrum voor onderzoek en onderwijs, dat werkt in langdurige partnerschappen met instellingen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika.

Vandaag bevordert het ITG wetenschap en wereldwijde gezondheid via innovatief onderzoek, hoogwaardig onderwijs, gespecialiseerde patiëntenzorg en het delen van capaciteit met partnerinstellingen wereldwijd. Zijn missie is de impact van ziekten en andere gezondheidsuitdagingen op bevolkingen wereldwijd te verminderen.

Deze transformatie vereiste ook dat het ITG zijn eigen geschiedenis kritisch onder de loep nam. In 2008 introduceerde het instituut het motto Switching the Poles, dat de wens uitdrukte om verder te gaan dan 'ontwikkelingssamenwerking', richting echte partnerschappen gebaseerd op wederzijdse kennisuitwisseling, gedeelde middelen en gezamenlijke besluitvorming en governance. Deze visie werd verder uitgewerkt in het huidige partnerschapsprogramma "Connecting the dots" en wordt vanaf 2027 voortgezet in een volgend programma, "The Health we Share". Samen weerspiegelen deze programma's de duidelijke ambitie om gelijkwaardige partnerschappen te bevorderen waarin middelen, initiatief en besluitvorming gedeeld worden, en waarin het ITG zich positioneert als een van de expertisecentra binnen een breder netwerk van partners.

Hoewel er belangrijke vooruitgang is geboekt, erkennen we dat onze institutionele geschiedenis het heden blijft vormgeven. Koloniale erfenissen creëren blinde vlekken die tot op vandaag een directe impact hebben op hoe we samenwerken, lesgeven, onderzoek voeren en omgaan met onze partners, studenten en personeel. Het erkennen van deze geschiedenis is een essentiële stap richting het opbouwen van relaties die gelijkwaardig, samenwerkingsgericht en respectvol zijn.

Het ITG engageert zich dan ook om kritisch en constructief om te gaan met zijn koloniaal verleden. Als onderdeel van dit engagement is het instituut een traject gestart om verschillende aspecten van onze institutionele cultuur, onze partnerschappen, ons curriculum en onze fysieke ruimtes te onderzoeken. Deze artist residency maakt deel uit van dat bredere proces van reflectie en dialoog.

Africalia

Africalia

Africalia ondersteunt de ontwikkeling van de culturele en creatieve sectoren en bevordert de zichtbaarheid van Afrikaanse en Afro-afstammelingskunstenaars. Trouw aan haar motto "Creativity is life" zet Africalia zich in voor de erkenning van kunst en cultuur als essentiële motoren van duurzame menselijke ontwikkeling.

Om deze visie te realiseren werkt de organisatie samen met tal van culturele partners in Afrika, België en daarbuiten. Via meerjarige programma's versterkt ze organisaties, netwerken, kunstenaars, ondernemers enz. die actief zijn in diverse hedendaagse kunstdisciplines, gaande van podiumkunsten en beeldende kunst tot audiovisuele kunst en literatuur.

De programma's van Africalia in Afrika zijn erop gericht de culturele en creatieve industrieën te professionaliseren, de managementcapaciteiten en culturele netwerken te versterken en de erkenning van de transformatieve kracht van cultuur te bevorderen. De organisatie is momenteel actief in Burkina Faso, Burundi, de Democratische Republiek Congo, Kenia en Oeganda. In België werkt Africalia samen met culturele instellingen om Afrikaanse en Afro-afstammelingsstemmen binnen het Belgische culturele netwerk te versterken.

(c) foto: Banele Njadayi

Spread the word! Deel dit artikel op

Meer stories