23 oktober 2026 Persberichten

Eerste deelnemer gevaccineerd in cruciale fase 2/3-studie naar vaccin tegen Bundibugyo-virus in de DRC

Er is momenteel geen goedgekeurd vaccin tegen het Bundibugyo-virus.

Foto: WHO/Dany Bitita

Tumaini, een cruciale klinische fase 2/3-studie, onderzoekt kandidaat-vaccins, waaronder Ervebo, als onderdeel van de uitbraakbestrijding in de Democratische Republiek Congo (DRC).
Er is momenteel geen goedgekeurd vaccin tegen het Bundibugyo-virus. Tumaini wil die lacune opvullen door bewijs te verzamelen over de werking van meerdere kandidaat-vaccins.

Foto: WHO/Dany Bitita

BUNIA, DEMOCRATISCHE REPUBLIEK CONGO, 23 oktober 2026 – De eerste deelnemer is gevaccineerd in Tumaini, een cruciale klinische fase 2/3-studie naar kandidaat-vaccins tegen het Bundibugyo-virus (BDBV). De vaccinatie vond plaats op 23 oktober 2026 in Bunia, DRC, en markeert de start van de studie. Deze zal de door de overheid geleide aanpak van de huidige uitbraak ondersteunen.

De studie begint terwijl de DRC te maken heeft met de grootste geregistreerde BDBV-uitbraak en de op één na grootste ebola-uitbraak tot nu toe. De uitbraak werd officieel uitgeroepen op 15 mei 2026. In de dagen daarna bestempelde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de uitbraak als een internationale noodsituatie op het gebied van de volksgezondheid (Public Health Emergency of International Concern). Africa CDC verklaarde de uitbraak tot een noodsituatie voor de continentale veiligheid op het gebied van de volksgezondheid (Public Health Emergency of Continental Security). Op 21 oktober 2026 waren in de DRC 9.552 besmettingen en 4.602 sterfgevallen bevestigd.

Er is momenteel geen goedgekeurd vaccin tegen het BDBV. Tumaini — Swahili voor ‘hoop’ — wil die lacune opvullen door de veiligheid, immunogeniciteit en werkzaamheid van kandidaat-vaccins te onderzoeken. Daaronder valt Ervebo, dat momenteel is goedgekeurd voor de preventie van infectie met het ebolavirus (EBOV).

Tumaini werkt nauw samen met getroffen gemeenschappen, gezondheidsautoriteiten en partners in de uitbraakbestrijding om robuust bewijs over de werking van vaccins te verzamelen. Dat bewijs kan helpen de epidemie in te dammen, levens te redden en de voorbereiding op toekomstige BDBV-uitbraken te versterken.

Prof. Steve Ahuka-Mundeke, Incident Manager van de ebola-respons, DRC, zei: “De opname van deze studie in de ebola-aanpak is een belangrijke stap om tegemoet te komen aan de dringende behoeften van getroffen gemeenschappen. Onze prioriteit is de overdracht van het virus te stoppen en levens te redden, en er tegelijk voor te zorgen dat het onderzoek nauw wordt afgestemd op de activiteiten van de teams in de frontlinie. We danken de deelnemers, gemeenschappen en partners. Dankzij hun vertrouwen en betrokkenheid kunnen we mogelijke nieuwe middelen tegen het Bundibugyo-virus evalueren.”

Tumaini is een adaptieve platformstudie. Daardoor kunnen meerdere kandidaat-vaccins parallel binnen één onderzoeksopzet worden geëvalueerd, wat tijdens een uitbraak waardevolle tijd bespaart. De kandidaten worden beoordeeld via ringvaccinatie, waarbij de nadruk ligt op contacten met een hoog risico op besmetting. Technische informatie is beschikbaar op ClinicalTrials.gov (NCT07842107).

Kandidaat-vaccins worden geselecteerd via een onafhankelijk prioriteringsproces onder leiding van de WHO Technical Advisory Group on Candidate Vaccine Prioritisation (TAG-CVP). De bijbehorende protocolwijzigingen worden goedgekeurd door ACOREP, de nationale regelgevende instantie. De eerste kandidaat in de studie is Ervebo. De voorbereidingen zijn gaande om binnenkort twee door CEPI gefinancierde, specifiek op BDBV gerichte kandidaat-vaccins aan de studie toe te voegen: een vaccin dat wordt ontwikkeld door Moderna en een vaccin van de Universiteit van Oxford, in samenwerking met het Serum Institute of India.

Het Institut National de Recherche Biomédicale (INRB) en het Global Health Institute van de Universiteit Antwerpen co-leiden en co-sponsoren de studie. Het ministerie van Volksgezondheid van de DRC geeft leiding op nationaal niveau en houdt toezicht. Een stuurgroep voor de studie, voorgezeten door de Incident Response Manager van het ministerie, houdt strategisch toezicht en stemt de studie af op de bredere uitbraakbestrijding en op andere onderzoeken naar medische tegenmaatregelen in de regio.

Onze rol

Het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG) is een belangrijke partner in dit project en bouwt voort op zijn jarenlange samenwerking met het INRB. Het ITG staat in voor de laboratoriumactiviteiten en de immunogeniciteitsmetingen die essentieel zijn voor de registratie en licentiëring van de kandidaat-vaccins.

Daarnaast draagt het ITG bij aan het onderzoek naar de sociale en maatschappelijke aspecten van vaccinatie en ondersteunt het een belangrijk deel van de logistieke operaties via zijn ervaren shipmentservice.

Prof. Hugo Kavunga, co-sponsor en hoofdonderzoeker van Tumaini, Institut National de Recherche Biomédicale, zei: “De vaccinatie van de eerste deelnemer is een belangrijke mijlpaal, mogelijk gemaakt door de inzet van Congolese onderzoekers, zorgverleners en onze partners. Omdat de getroffen gemeenschappen centraal staan in dit initiatief, zetten we de nationale wetenschappelijke leiding in voor de uitbraakbestrijding. Onze prioriteit is om vast te stellen welke vaccins mensen die risico lopen veilig en doeltreffend kunnen beschermen.”

Prof. Jean-Pierre Van geertruyden, co-sponsor en hoofdonderzoeker van Tumaini, Universiteit van Antwerpen zei: “Tijdens een uitbraak moeten snelheid en wetenschappelijke nauwkeurigheid hand in hand gaan. Tumaini brengt Congolese en internationale expertise samen om betrouwbaar bewijs te verzamelen over vaccins tegen het Bundibugyo-virus. Met dit partnerschap willen we de huidige aanpak ondersteunen en tegelijk de kennis opbouwen die nodig is om gemeenschappen bij toekomstige uitbraken te beschermen.”

Africa CDC speelt een strategische rol bij het bevorderen van klinisch onderzoek onder Afrikaanse leiding, het versterken van regionale samenwerking en ervoor zorgen dat nieuw wetenschappelijk bewijs richting geeft aan besluitvorming over de volksgezondheid en aan de bredere ebola-aanpak. Ook ondersteunt de organisatie tijdige en eerlijke toegang tot succesvolle kandidaat-vaccins.

Via het R&D Blueprint heeft de WHO protocollen ontwikkeld voor onderzoek naar filovirusvaccins. Die zijn snel aangepast voor de Tumaini-studie. De WHO ondersteunt het ministerie van Volksgezondheid van de DRC bij de leiding over de BDBV-aanpak. Voor Tumaini geeft de WHO strategisch, technisch en wetenschappelijk advies en deelt zij praktijkervaring met het opzetten van een vaccinatiestudie als onderdeel van een noodrespons.

CEPI levert financiering, wetenschappelijke expertise en operationele ondersteuning. Ook ondersteunt CEPI een portefeuille van kandidaat-vaccins die specifiek op BDBV zijn gericht en in de studie kunnen worden geëvalueerd. Partners, waaronder Epicentre, Médecins Sans Frontières (MSF), het Instituut voor Tropische Geneeskunde Antwerpen (ITG), de WHO en Africa CDC, ondersteunen de uitvoering van de studie. MSF zet eigen financiering en operationele capaciteit in om de studie te ondersteunen.

Tumaini wordt gefinancierd vanuit CEPI’s programma voor de ontwikkeling van een vaccin tegen het Bundibugyo-virus. Dat programma wordt tot nu toe ondersteund door de Europese Commissie, het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, het Fonds voor Wetenschap en Technologie, de Republiek Korea en de kernfinanciering van CEPI. Naast de studie maakt Tumaini deel uit van een breder ‘push-pull’-partnerschap tussen CEPI en Gavi, the Vaccine Alliance. In dat kader heeft Gavi tot 40 miljoen dollar toegezegd voor de voorbereiding van de productie, zodat vaccins op grote schaal beschikbaar kunnen zijn zodra ze voor gebruik zijn goedgekeurd.

Dr Richard Hatchett, CEO van CEPI, zei: “Er is nog steeds geen goedgekeurd vaccin tegen het Bundibugyo-virus. De gevolgen daarvan zijn in de DRC elke dag voelbaar: mensen verliezen hun leven en zorgverleners gaan onbeschermd aan het werk. Tumaini wil daar verandering in brengen. De eerste vaccinatie van vandaag markeert de start van een cruciale studie die het bewijs moet leveren dat nodig is om veilige en doeltreffende vaccins beschikbaar te maken voor de mensen die ze het hardst nodig hebben.”

Dr Chikwe Ihekweazu, Executive Director, Health Emergencies Programme, Wereldgezondheidsorganisatie, zei: De start van de Tumaini-studie is een cruciale stap om vast te stellen of kandidaat-vaccins mensen doeltreffend tegen het Bundibugyo-virus kunnen beschermen. Dit is veel meer dan een onderzoeksstudie. De studie sluit aan bij de sterke aanbeveling van de WHO om kandidaat-vaccins tijdens uitbraken te evalueren in goed opgezette onderzoeken, met één adaptief platform en een ringvaccinatieaanpak. De WHO en landen hebben deze aanpak tijdens eerdere uitbraken gebruikt om vaccins te testen, waaronder het vaccin dat werkzaam is tegen het ebolavirus, vroeger bekend als het Zaïre-ebolavirus. De studie biedt de kans om het grondige bewijs te verzamelen dat nodig is om vast te stellen of deze vaccins mensen met een besmettingsrisico kunnen beschermen. Als de studie succesvol is, beschikken we voor het eerst over duidelijk bewijs van de werkzaamheid van een vaccin tegen het Bundibugyo-virus. Dat zou een grote stap vooruit zijn, die onze aanpak van deze uitbraak en onze voorbereiding op toekomstige uitbraken ingrijpend kan veranderen en levens kan helpen redden.”

Prof. Placide Mbala, directeur Onderzoek, Klinische Studies en Innovatie bij Africa CDC, zei : “Tumaini betekent hoop, en vandaag wordt die hoop omgezet in actie. Nu onze gemeenschappen te maken hebben met de grootste geregistreerde uitbraak van het Bundibugyo-virus, laat deze studie zien hoe krachtig Afrikaans onderzoek onder Afrikaanse leiding kan zijn bij het aanpakken van Afrikaanse uitdagingen op het gebied van de volksgezondheid. Samen zetten we ons in om hoogwaardig bewijs te verzamelen dat vandaag levens kan redden en tegelijk de voorbereiding op toekomstige epidemieën kan versterken.”

Prof. Wim Adriaensen

Prof. Wim Adriaensen, diensthoofd Klinische Immunologie bij het ITG zei: “Dankzij het langdurige partnerschap tussen het INRB en het ITG kunnen we snel de benodigde laboratoriumcapaciteit naar de getroffen regio brengen. Zo kunnen we vaststellen welke immuunreacties samenhangen met bescherming door het vaccin. Vervolgens kunnen we vaccins die laat in de uitbraak — of zelfs pas daarna — beschikbaar komen, vergelijken met de beschermende immuunreacties. Zo voorkomen we dat veelbelovende kandidaten over het hoofd worden gezien alleen omdat ze later beschikbaar komen.”

Valérie Briand, hoofd van de afdeling Onderzoek bij Epicentre, zei: “Kinderen behoren in bepaalde regio’s tot de groepen die het hardst door de ebola-uitbraak worden getroffen, maar zijn van oudsher ondervertegenwoordigd in klinisch onderzoek. De deelname van zwangere vrouwen en kinderen vanaf 12 jaar, en van kinderen vanaf één jaar voor het Ervebo-vaccin, is een belangrijke stap in het verzamelen van bewijs voor groepen die vaak van klinische studies worden uitgesloten. Er wordt al gesproken over uitbreiding van de deelname naar jongere kinderen voor specifieke kandidaat-vaccins.”

Bern-Thomas Nyang'wa, Medical Director, MSF, zei: “De Tumaini-studie is een cruciale stap om tegemoet te komen aan de dringende behoeften van de mensen die het zwaarst door het Bundibugyo-virus worden getroffen. MSF brengt ervaring mee met klinisch onderzoek in nauwe samenwerking met getroffen gemeenschappen. Samenwerking met gemeenschappen is essentieel om vertrouwen op te bouwen en zinvolle deelname te waarborgen aan de ontwikkeling van vaccins die doeltreffend, geschikt en toegankelijk zijn voor degenen die ze het hardst nodig hebben.”