25 november 2025 Artikels

Belangrijke stappen om slaapziekte in de DRC uit te bannen

Verschillende veelbelovende gebeurtenissen en initiatieven hebben bijgedragen aan de inspanningen om slaapziekte in de DRC uit te bannen: de opening van een diagnostisch laboratorium in Mbuji-Mayi in de provincie Oost-Kasaï, de bijeenkomst van het wetenschappelijk adviescomité van het StrogHAT-project en een planningsworkshop over passieve gevallenopsporing in de regio Bandundu.

Humane Afrikaanse trypanosomiasis (HAT), ook bekend als slaapziekte, is een levensbedreigende parasitaire ziekte die wordt overgedragen door de tseetseevlieg. 92% van de gemelde slaapziektegevallen wordt veroorzaakt door de parasiet Trypanosoma brucei gambiense (gHAT), die vooral voorkomt in West- en Centraal-Afrika. De ziekte treft al eeuwenlang met name de Democratische Republiek Congo (DRC). Dankzij intensieve bestrijdingsmaatregelen is er tastbare vooruitgang geboekt richting de doelstelling van de WHO om de overdracht te stoppen. Het risico op heropleving blijft echter reëel, wat de noodzaak van voortdurende surveillance, screening en betrokkenheid van de gemeenschap onderstreept.

StrogHAT-project (c) Veerle Lejon (Institut de recherche pour le développement)

In de zomer van 2025 hebben verschillende belangrijke activiteiten en initiatieven bijgedragen aan de inspanningen om slaapziekte in de DRC uit te bannen: de opening van een gloednieuw diagnostisch laboratorium in Mbuji-Mayi in de provincie Oost-Kasaï, de bijeenkomst van het wetenschappelijk adviescomité van het StrogHAT-project en een planningsworkshop over passieve gevallenopsporing in de regio Bandundu.

Al deze initiatieven zijn het resultaat van een nauwe samenwerking tussen het ITG, partners in de DRC, waaronder het Nationaal Programma voor de Bestrijding van Slaapziekte (PNLTHA) en het Nationaal Instituut voor Biomedisch Onderzoek (INRB), en andere internationale partners.

Henriette Mukundi, laboratoriumtechnicus, geeft een rondleiding door het onlangs geopende Dipumba-laboratorium aan Augustin Kayemba Mulemena, gouverneur van Oost-Kasaï (centraal op de foto), prof. Jean-Jacques Muyembe Tamfun en andere genodigden.

Dipumba-laboratorium ingehuldigd om slaapziektediagnostiek te versterken

Op 22 juli 2025 werd het gloednieuwe Subnationaal Laboratorium van Dipumba ingehuldigd in Mbuji-Mayi, in de provincie Oost-Kasaï. Dit is een belangrijke mijlpaal in de strategie van de DRC om de slaapziektediagnostiek te decentraliseren en de veerkracht van de volksgezondheid te versterken. Na bijna twee jaar voorbereiding zal het laboratorium fungeren als regionaal centrum voor slaapziektediagnostiek en als model voor de integratie van geavanceerde diagnostiek in lokale gezondheidszorgsystemen. Zo worden serologische en moleculaire tests dichter bij de getroffen gemeenschappen gebracht.

“Met Dipumba decentraliseren we de diagnostiek, versterken we de provinciale teams en zorgen we voor een snellere en betrouwbaardere bevestiging van gevallen. Zo worden de eliminatiedoelstellingen in de praktijk werkelijkheid,” zegt senior onderzoeker Nick Van Reet van de ITG-Dienst Trypanosoma, die een belangrijke rol heeft gespeeld in de samenwerking.

Augustin Kayemba Mulemena, gouverneur van Oost-Kasaï, heeft het laboratorium officieel geopend.

De inhuldiging gaf ook het signaal dat het laboratorium operationeel was en moedigde naburige regio's aan om stalen op te sturen. De inhuldiging kreeg veel aandacht in de nationale media en benadrukte het potentieel van het laboratorium om zich niet alleen toe te leggen op slaapziektediagnostiek, maar ook op andere prioriteiten op het gebied van de volksgezondheid. In de vervolgvergadering op 23 juli werd overeengekomen dat alle seropositieve stalen die tijdens actieve screening in naburige provincies worden geïdentificeerd, ter bevestiging naar Dipumba zullen worden doorverwezen. Dat zullen naar schatting 1.500 stalen per jaar zijn.

Het initiatief is het resultaat van een nauwe samenwerking tussen de Departementen Biomedische Wetenschappen en Volksgezondheid van het ITG, PNLTHA, INRB, en provinciale gezondheids- en politieke autoriteiten.

Het ITG was goed vertegenwoordigd op de inhuldiging door dr. Elena Nicco, dr. Nick Van Reet en Stan Verschaeve.

Prof. dr. Jean-Jacques Muyembe, directeur van het Nationaal Instituut voor Biomedisch Onderzoek (INRB), hield een toespraak.

StrogHAT-project (c) Veerle Lejon (Institut de recherche pour le développement)

Wetenschappelijk adviescomité van StrogHAT

Op 25 augustus 2025 hield het wetenschappelijk adviescomité van het door EDCTP3 gefinancierde StrogHAT-project zijn tweede bijeenkomst in Kinshasa. Het project evalueert een ‘screen-and-treat’-strategie waarbij gebruik wordt gemaakt van acoziborole, een nieuwe, eenmalige orale behandeling. Ze willen het eerste bewijs leveren dat nodig is om dit veelbelovende geneesmiddel in nationale bestrijdingsprogramma’s op te nemen.

In het eerste projectjaar werden meer dan 250.000 mensen gescreend. Daarbij werden zeven gHAT-patiënten en meer dan 800 seropositieve personen geïdentificeerd, van wie er 353 deelnamen aan de klinische studie. Daarnaast heeft het project de laboratoriumcapaciteit aanzienlijk versterkt door personeel op te leiden in het gebruik van indirecte ELISA-diagnostische tests en moleculaire technieken, en door de kwaliteitsborgingsprocedures tussen de partnerinstellingen te harmoniseren.

Het project wordt gecoördineerd door het Departement Volksgezondheid van het ITG en omvat belangrijke partners zoals het INRB, Institut de Recherche pour le Développement (IRD), Drugs for Neglected Diseases initiative (DNDi) en PNLTHA. Elena Nicco van de ITG-Dienst Mycobacteriële Ziekten en Verwaarloosde Tropische Ziekten licht toe: “Via het StrogHAT-project hebben nationale en internationale partners zich verenigd rond een gedeelde visie om innovatie, expertise en engagement in te zetten in de laatste fase van de strijd tegen slaapziekte in de DRC.”

Provinciale coördinatie van PNLTHA in de provincie Équateur Nord (c) Veerle Lejon (Institut de recherche pour le développement)

Planningsworkshop in Bandundu

Op 27 augustus 2025 kwamen het ITG, PNLTHA, INRB en de provinciale coördinator van Bandundu Zuid samen in Kinshasa om de uitrol van passieve casusopsporing in deze regio met hoge transmissie te plannen. Bandundu is momenteel de slaapziektehotspot in de wereld. Passieve casusopsporing houdt in dat patiënten met de ziekte worden geïdentificeerd wanneer zij zich bij gezondheidsdiensten melden. Tijdens de workshop werden de gezondheidsstructuren die bij het initiatief betrokken moeten worden in kaart gebracht en werden werkprocedures vastgelegd. Met het project, dat begin 2026 van start zal gaan, wil men vroege gevallenopsporing via lokale gezondheidsvoorzieningen versterken.

De vooruitgang van het StrogHAT-project en het nieuwe Bandundu-initiatief tonen hoe onderzoek, capaciteitsversterking en operationele maatregelen samenkomen om het momentum richting de uitroeiing van slaapziekte in de DRC te behouden.

De laatste meters naar slaapziekte-eliminatie

Elena vertelt over haar persoonlijke ervaringen en inzichten uit de laatste fase van slaapziekte-eliminatie in het derde seizoen van onze ITG-podcast Transmission. Luister op je favoriete podcastplatform!

Luister naar Transmission