18 mei 2026 Artikels

Laatste studiedeelnemer op controle in unieke ebola-boostervaccinatiestudie in DRC

Een belangrijke mijlpaal in de klinische studie EBO-BOOST brengt ons dichter bij effectievere ebolavaccinatiestrategieën en een betere lokale paraatheid voor uitbraken.

Op vrijdag 17 april kwam de laatste studiedeelnemer van de klinische studie EBO-BOOST voor een routinecontrole naar het Laboratoire provincial de santé publique et recherche in Mbandaka, de hoofdstad van de Evenaarsprovincie in de Democratische Republiek Congo (DRC). Dit moment markeert een belangrijke mijlpaal in het onderzoek naar de optimale combinatie van ebola-boostervaccins en hoe het immuunsysteem reageert op verschillende combinaties van twee goedgekeurde ebolavaccins.

Headerfoto: Studiearts Jessy Sabue (INRB) legt de studieprocedure uit aan deelnemers aan het Provinciaal Laboratorium in Mbandaka, Evenaarsprovincie, Democratische Republiek Congo.

Studiedeelnemers wachten buiten het Provinciaal Laboratorium van Mbandaka.

Op weg naar flexibele ebola-vaccinatiestrategieën

EBO-BOOST is een klinische studie die onderzoekt hoe boostervaccins tegen ebola het best kunnen worden ingezet. Hoewel er vandaag twee vaccinatieschema's zijn goedgekeurd, is het nog onduidelijk hoe lang de bescherming aanhoudt en wat de beste strategie is voor hervaccinatie. De studie vergelijkt verschillende combinaties bij mensen die eerder gevaccineerd werden en onderzoekt of het combineren van verschillende vaccins (‘mix-and-match’) even veilig en effectief is als het herhalen van hetzelfde vaccin. Met het project willen onderzoekers de inzet van vaccins bij uitbraken versnellen, duidelijke richtlijnen voor hervaccinatie opstellen en de lokale epidemische paraatheid versterken.

"Met deze studie willen we meer flexibiliteit creëren in vaccinatiestrategieën," aldus prof. Wim Adriaensen, diensthoofd Klinische Immunologie bij het Instituut voor Tropische Geneeskunde en hoofdonderzoeker van de studie. "Als verschillende vaccins uitwisselbaar blijken, kunnen we sneller en efficiënter reageren op uitbraken, afhankelijk van lokale omstandigheden en de beschikbaarheid van vaccins."

Bloedafname

Ebola blijft een bedreiging

Sinds de ontdekking van het virus in 1976 hebben zich meerdere uitbraken voorgedaan, vooral in landen in Centraal- en West-Afrika, waaronder de DRC. De ziekte veroorzaakt ernstige symptomen zoals hoge koorts, braken en inwendige bloedingen, en kent een hoge sterftegraad. Mbandaka, de hoofdstad van de Evenaarsprovincie met meer dan een miljoen inwoners, kende de voorbije jaren verschillende uitbraken, waaronder nog in 2022. Dankzij internationale inspanningen werden twee vaccinatieschema's (van MSD en J&J) ontwikkeld en goedgekeurd, maar de duur van die bescherming is nog onvoldoende gekend. Dit benadrukt het belang van boosterdoses, maar onderbouwde richtlijnen voor hervaccinatie ontbreken momenteel. Het EBO-BOOST-project wil hier een antwoord op bieden.

"Het is vrij uniek om de twee vaccins te combineren in hervaccinatiestrategieën tegen ebola in de DRC," zegt prof. Hugo Kavunga-Membo, hoofdonderzoeker bij INRB, het Congolese Nationaal Instituut voor Biomedisch Onderzoek. "De beste strategie onderzoeken om de sterkste en langst aanhoudende immuunrespons na hervaccinatie te verkrijgen, werd nog nooit eerder bestudeerd. Dat maakt deze studie bijzonder innovatief, zeker voor ons land, dat regelmatig met epidemieën wordt geconfronteerd."

In het labo

Laatste studiedeelnemer op controle

De laatste groep studiedeelnemers kwam in de week van 13 april langs het provinciaal laboratorium in Mbandaka voor een routinecontrole, een bloedafname en een mondswab, zes maanden na toediening van een boostervaccin.

Voor de studie werden deelnemers gerekruteerd die één tot zeven jaar eerder een ebolavaccin hadden gekregen. Omdat nog niet volledig begrepen is hoe beschermende immuniteit werkt, analyseren de onderzoekers zowel de niveaus van antilichamen als van immuuncellen op een holistische manier om beter te begrijpen hoe sterk de immuunrespons is en hoe lang die aanhoudt.

Saïdou Milua en Lucien Boba, laboranten bij INRB, brengen de stalen naar het Programme Élargi de Vaccination (PEV) voor opslag. Nadien worden ze naar het laboratorium in Kinshasa gestuurd voor analyse.

Volgende stappen

De komende maanden zullen de verzamelde stalen verder geanalyseerd worden in het INRB-laboratorium in Kinshasa. Hier zullen ze niet alleen de kwaliteit van de antilichamen om het virus te vernietigen meten, maar ook de ingevroren immuuncellen (die langdurig als geheugencellen aanwezig blijven in het lichaam) terug ontdooien en hun reactie tegen ebola in kaart brengen met nieuwe instrumenten die het labo nu ter beschikking heeft.

Want de impact van EBO-BOOST gaat verder dan de resultaten alleen. Dankzij de investeringen in lokale onderzoeksinfrastructuur kunnen complexe immunologische analyses nu ook in DRC uitgevoerd worden, zonder stalen naar het buitenland te sturen. Dat versterkt de paraatheid voor toekomstige epidemieën, niet alleen van ebola, maar ook van andere infectieziekten.

De studie is een sterke samenwerking met het Institut National de Recherche Biomédicale (INRB), een langdurige partner van het ITG. Ze wordt gefinancierd door de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI), Merck Sharp & Dohme (MSD), Johnson & Johnson en het Directoraat-Generaal voor Ontwikkelingssamenwerking en Humanitaire Hulp (DGD).

EBO-BOOST-studieteam met partners van het ITG en INRB voor het Provinciaal Laboratorium van Mbandaka.

EBO-BOOST

We pakken de aanhoudende dreiging van het ebolavirus aan door de optimale timing en veiligheid van boostervaccinaties te onderzoeken. Zo proberen we een snelle inzet tijdens uitbraken mogelijk te maken en de epidemische paraatheid op lokaal niveau te versterken.

Bekijk project