Fresh Off The Journal: Maart 2026
Publicatiehighlights: maart 2026
Elke maand zetten we recente publicaties in de kijker. Jaarlijks publiceren we ongeveer 380 artikels in toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften. Met de Fresh Off The Journal-reeks selecteren we elke maand acht hoogtepunten.
Onderzoek naar (her)opduikende infecties en uitbraken
Inzicht in het blootstellingsrisico op Rift Valley-koorts in Oost- en Centraal-Afrika
Rift Valley-koorts (RVF) is een zoönotische, door geleedpotigen overgedragen virale ziekte die vaak onder de radar blijft. Ondanks terugkerende uitbraken in Oost-Afrika is het risico in DR Congo nog onvoldoende begrepen. Deze multicountrystudie — uitgevoerd in DR Congo, Kenia en Oeganda — documenteerde eerdere RVF-infecties bij de bevolking in het oosten van DR Congo, met als doel het risicolandschap in kaart te brengen, een cruciale stap van respons naar preventie.
Lepore, L., Odinoh, R., Dawa, J., Situma, S., Nyakarahuka, L., Makiala, S., ... & Vanlerberghe, V. (2026). Understanding the Rift Valley fever exposure risk: A comparative perspective from a multi-country study in East and Central Africa, 2021-24. PLOS Neglected Tropical Diseases, 20(3), e0014082. https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0014082
Hoe microklimaten het risico op pest beïnvloeden
Pest in Madagaskar volgt vaak seizoenspatronen, maar de oorzaken zijn niet volledig duidelijk. Onderzoekers van de Universiteit van Nottingham, met bijdragen van het ITG en teams in Madagaskar, Canada en Noorwegen, onderzochten hoe kleinschalige klimaatomstandigheden in rattenholen de ontwikkeling van vlooien beïnvloeden. Hun model toonde aan dat gunstige klimaatomstandigheden de ontwikkeling van vlooien stimuleren, wat leidt tot meer pestgevallen bij mensen, maar gegevens van het veld suggereren dat dit het raadsel maar gedeeltelijk beantwoordt.
Fell, H. G., Bailey, J., Rasoamalala, F., Ramasindrazana, B., Shipley, L., Jones, M., ... & Atkinson, S. (2026). Integrating microclimate to understand vector development and disease patterns: challenges and lessons from plague in Madagascar’s Central Highlands. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 293(2067). https://doi.org/10.1098/rspb.2025.2496
Ontwikkeling van duurzame gezondheidssystemen en -strategieën
Meer dan microben: de ethiek van 'genetische bijvangst'
Wanneer wetenschappers het DNA van pathogenen bestuderen, kunnen ze soms ook sporen van menselijk DNA oppikken. In deze Personal View belichten ITG-onderzoekers uit verschillende departementen hoe deze 'genetische bijvangst' vaak over het hoofd wordt gezien, hoewel ze privacyvragen kan oproepen. Ze formuleren praktische stappen om deze risico's te beperken, van het vroeg verwijderen van menselijk DNA tot het aanpassen van toestemmingsprocedures en ethische beoordelingen, zeker in een context van toenemende internationale datadeling.
Bartholomeeusen, K., Monsieurs, P., Van Den Abbeele, J., Moris, P., Goovaerts, O., Pinxten, W., ... & Ravinetto, R. (2026). Research on the genome of microorganisms: ethical considerations and recommendations regarding the incidental bystander sequencing of human genetic material. The Lancet Microbe. https://doi.org/10.1016/j.lanmic.2025.101341
Wat bepaalt de levenskwaliteit van mensen die leven met hiv in België?
Levenskwaliteit bij mensen die leven met hiv, gaat verder dan medische zorg. Het gaat om een evenwicht tussen fysiek, mentaal en sociaal welzijn. Deze kwalitatieve studie onderzocht de ervaringen van mensen die leven met hiv en benadrukte de invloed van stigma, financiële stabiliteit en migratiegerelateerde stressfactoren. Positieve copingstrategieën en beschikbare ondersteuning spelen een cruciale rol in dit evenwicht. De resultaten tonen het belang van multidisciplinaire zorg die verder kijkt dan virale suppressie naar de dagelijkse realiteit van mensen.
Nöstlinger, C., Scheerder, G., Aerts, M., Courjaret, J., Hemelaer, E., Lamonte, C., ... & Van Landeghem, E. (2026). Subjective meanings of quality of life and related coping mechanisms: insights from a reflective thematic analysis among people living with HIV in Antwerp, Belgium. AIDS care, 1-17. https://doi.org/10.1080/09540121.2026.2643353
Snellere eliminatie van ziekten
Hoe beïnvloeden menselijke omgevingen de verspreiding van virussen door muggen?
Muggen die ziekten zoals dengue en lymfatische filariasis overbrengen, komen in heel Nepal voor, zelfs op grotere hoogtes dan verwacht. In deze studie, geleid door de Nepal Health Research Council met bijdragen van het ITG, onderzochten onderzoekers waar deze soorten zich voortplanten. Ze bleken zich vaak te ontwikkelen in alledaagse containers, zoals plastieken flessen en watervaten, en dicht bij woningen, wat suggereert dat menselijke omgevingen het ziekterisico beïnvloeden.
Baral, S., Joshi, P., Marasini, B. P., Gautam, I., Dhimal, M., & Muller, R. (2026). Altitudinal and household breeding patterns of the medically important mosquitoes Aedes aegypti, Aedes albopictus and Culex quinquefasciatus in Nepal. PloS one, 21(3), e0345285. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0345285
(c) foto: Ruth Müller
Verder kijken dan klassieke doelwitten bij de ontwikkeling van een leishmaniasisvaccin
Meer dan een miljard mensen lopen risico op leishmaniasis, maar er bestaat nog steeds geen vaccin voor mensen. In deze opiniebijdrage stellen onderzoekers dat eerdere inspanningen zich vooral richtten op beperkte delen van de parasiet met weinig bewijs. Ze bieden nieuwe perspectieven die, gecombineerd met high-throughput- en computationele technologieën, het mogelijk maken beter te begrijpen welke delen van de Leishmania-parasiet zichtbaar zijn voor het immuunsysteem in relevante infectiestadia, wat nieuwe kansen biedt voor vaccinontwikkeling.
Adriaensen, W., de Vrij, N., Pham, T.-T., Laukens, K., Meysman, P., & Kaye, P. M. (2026). Breaking the deadlock in antigen discovery for Leishmania vaccines. Trends in Parasitology, 42(3), 183–191. https://doi.org/10.1016/j.pt.2026.01.005
Bestrijding van antimicrobiële resistentie
Hoe betrouwbaar is een snelle test voor geneesmiddelresistente tuberculose?
Snelle moleculaire tests kunnen helpen bij het sturen van de behandeling van geneesmiddelresistente tuberculose, maar hoe betrouwbaar zijn ze in de praktijk? In deze multicountrystudie in Sub-Saharaans Afrika evalueerden onderzoekers uit Benin, samen met partners waaronder het ITG, de Xpert-MTB/XDR-test. De test detecteerde betrouwbaar de meest voorkomende vormen van resistentie, maar miste off-targetmutaties en kon minderheidsvarianten missen wanneer zowel gevoelige als resistente bacteriën aanwezig zijn. Dit wijst erop dat de test best gecombineerd wordt met andere diagnostische methoden.
Massou, F., Diarra, B., Ba Diallo, A., Bah, K. S., Vuchas, C., Neh, A., ... & Rigouts, L. (2026). Multicentre field evaluation of Xpert MTB/XDR in sub-Saharan Africa. ERJ Open Research, 12(2), 00427-2025. https://doi.org/10.1183/23120541.00427-2025
Resistente Salmonella beperkt behandelingsopties
Invasieve Salmonella-infecties worden steeds resistenter tegen veelgebruikte antibiotica in Kisantu (DR Congo), wat zorgen oproept over de effectiviteit van behandelingen. In deze studie, geleid door het Institut National de Recherche Biomédicale (INRB) met bijdragen van het ITG, werden bloedbaaninfecties vaak veroorzaakt door resistente bacteriën. Vooral jonge kinderen werden getroffen, en de resistentie nam sterk toe tussen 2019 en 2022. Dit wijst op een groeiende druk op behandelingsopties en de nood aan betere surveillance en preventie.
Mbuyamba, J., Nkoji-Tunda, G., Vita, D., Ngara, L., Bonebe, E., Phoba, M. F., ... & Lunguya, O. (2026). Epidemiology, Temporal Trends and Resistance Patterns of ESBL-Producing Non-Typhoidal Salmonella Isolated from Blood Cultures in Kisantu, DRC (2019–2022). Antibiotics, 15(3), 271. https://doi.org/10.3390/antibiotics15030271
Spread the word! Deel dit artikel op