Overzicht stories
Artikels

Paraatheid in de praktijk: resultaten dichter bij de realiteit brengen

Met de Fresh Off The Journal-reeks brengen we je elke maand de hoogtepunten in ons onderzoek.
FOTJ_Header_2000x1200

Fresh Off The Journal: juni 2026

Hoe kan snellere testing onze ebola-uitbraakrespons verbeteren? Wat gebeurt er wanneer klinische studies niet de patiënten includeren die artsen in de praktijk wel zien? En hoe leidt een beter begrip van geneesmiddelenresistentie, zelftesten en vaccinatiebereidheid tot betere ziektebestrijding?

In deze editie van Fresh Off The Journal belichten onderzoekers van het ITG en hun partners infectieziekten en volksgezondheidsuitdagingen vanuit verschillende invalshoeken: van paraatheid voor ebola-uitbraken en draagbare diagnostiek in de Democratische Republiek Congo tot de behandeling van leishmaniasis in Ethiopië, hiv-zelftesten in België, malariavaccinatie in Burkina Faso en ondervoeding in Guatemala.

Samen tonen deze studies aan dat effectieve ziektebestrijding meer vraagt dan één enkele oplossing. Ze vereist paraatheid vóór een uitbraak begint, diagnostische testen en behandelingen die ook in de praktijk werken, en gezondheidssystemen die resultaten tijdig en doeltreffend kunnen vertalen naar concrete acties.

Onderzoek naar (her)opduikende infecties en uitbraken

FOTJ_EbolaOutbreakPreparedness_5x4

Uitbraakparaatheid moet vooraf worden opgebouwd en in stand worden gehouden

De aanhoudende ebola-uitbraak in de Democratische Republiek Congo toont waarom een snelle diagnose cruciaal is. De uitbraak wordt veroorzaakt door het zeldzame Bundibugyo-ebolavirus, dat met de eerste beschikbare testen niet kon worden opgespoord. Kevin Ariën pleit om paraatheid niet uitsluitend te richten op de meest voorkomende ebolavirusvariant, maar ook te investeren in testen, vaccins en behandelingen voor verwante virussen die toekomstige uitbraken zouden kunnen veroorzaken.

Ariën, K. K. (2026). Better diagnostics could have limited Ebola outbreak. Nature, 654, 9. https://doi.org/10.1038/d41586-026-01724-0

Lees publicatie
FOTJ_AfricanRodents_5x4

Worminfecties testen bij wilde Afrikaanse knaagdieren

Onderzoekers besmetten wilde veeltepelmuizen (Mastomys natalensis) uit Tanzania met een darmworm die van nature bij deze diersoort voorkomt. De meeste muizen raakten besmet, ongeacht of ze één hoge dosis of meerdere lagere doses kregen. Muizen die een hogere dosis ontvingen, droegen aanzienlijk meer jonge wormen. De studie toont aan om parasietonderzoek in het labo beter te koppelen aan wat zich in wilde populaties afspeelt, waar de mate van blootstelling een belangrijke invloed kan hebben op infectiepatronen.

van de Ven, M., Massawe, A., Leirs, H., & Mariën, J. (2026). Experimental infection of wild Mastomys natalensis with the parasitic nematode Trichuris mastomysi. Journal of Helminthology, 100, e65, 1–5. https://doi.org/10.1017/S0022149X26101618

Lees publicatie
FOTJ_EbolaTesting1_5x4

Snellere eboladiagnostiek tijdens uitbraken

Tijdens de lopende uitbraak van het Bundibugyo-ebolavirus in de provincie Ituri (DRC) testten onderzoekers een draagbaar diagnostisch systeem op bloedstalen van vermoedelijke patiënten. De test leverde binnen 65 minuten een resultaat op dat sterk met een standaard laboratoriumtest overeenkwam. De studie suggereert dat gebruiksvriendelijke testen dicht bij getroffen gemeenschappen kunnen bijdragen aan een snellere bevestiging van gevallen en een efficiëntere uitbraakrespons.

Wawina-Bokalanga, T., Amuri-Aziza, A., Vercauteren, K., Mukadi-Bamuleka, D., Ngandu, C., Kindrachuk, J., Akilimali, P., Muyembe-Tamfum, J.-J., Mbala-Kingebeni, P., & the Ebola Research and Response Team. (2026). Diagnostic performance of RADIONE for diagnosis of BDBV. The Lancet Infectious Diseases. https://doi.org/10.1016/S1473-3099(26)00321-X 

Lees publicatie

Ontwikkeling van duurzame gezondheidssystemen en -strategieën

FOTJ_Malnutrition_5x4

Oorzaken van ondervoeding bij gezinnen in Guatemala

In Guatemala kampen veel gezinnen met twee vormen van ondervoeding tegelijkertijd: een jong kind met een groeiachterstand en een vrouw met overgewicht of obesitas. Op basis van nationale enquêtegegevens uit de periode 2013–2019 stelden onderzoekers vast dat dit voorkomt in ongeveer één op de vijf gezinnen. Het fenomeen kwam vaker voor in gezinnen met een lager opleidingsniveau, in inheemse gezinnen, grotere gezinnen en gezinnen met beperkte toegang tot een ziekteverzekering. Het onderzoek benadrukt de nood aan een rechtvaardig en geïntegreerd voedingsbeleid.

Sagastume, D., Mazariegos, M., Polman, K., Palmieri, M., Mesarina, K., Peñalvo, J. L., Beňová, L., & Ramírez-Zea, M. (2026). Overlapping sociodemographic factors of single and multiple forms of malnutrition in Guatemalan households: A secondary data analysis of the Epidemiological Health and Nutrition Surveillance System (2013–2019). BMJ Public Health, 4, e002792. https://doi.org/10.1136/bmjph-2025-002792

Lees publicatie
FOTJ_PharmacistExplainingHIVSelftesting_5x4

Hiv-zelftesten in Belgische apotheken: beschikbaar, maar amper verkocht

Hiv-zelftesten zijn sinds 2017 verkrijgbaar in Belgische apotheken, maar een bevraging van openbare apotheken toont aan dat ze nog weinig worden verkocht. Slechts één op de drie apotheken biedt de testen aan en ongeveer 23% verkoopt er slechts één of twee per jaar. De meeste apothekers zien hiv-zelftesten als een waardevolle aanvulling op het bestaande testaanbod, maar velen voelen zich onvoldoende vertrouwd om patiënten hierover te adviseren door een gebrek aan ervaring en kennis. Betere opleiding, meer zichtbaarheid en een lagere kostprijs kunnen het gebruik van hiv-zelftesten verhogen en de rol van apothekers in hiv-testing versterken.

Rotsaert, A., Beseran Valero, E., Nöstlinger, C., Vanbaelen, T., Van den Bossche, D., Deblonde, J., Scheerder, G., Ravinetto, R., Reyniers, T., & Hensen, B. (2026). Sales of HIV self-tests (HIVST) and pharmacists’ knowledge, attitudes and perceptions regarding the distribution of HIVST in community pharmacies in Belgium: a cross-sectional survey. Sexually Transmitted Infections. https://doi.org/10.1136/sextrans-2026-056906 

Lees publicatie
FOTJ_MalariaVaccination_5x4

Sterke steun voor het malariavaccin onder zorgverleners

In het gezondheidsdistrict Nanoro in Burkina Faso gaf het merendeel van de bevraagde zorgverleners aan hun kinderen tegen malaria te willen laten vaccineren. Een kleine groep aarzelde door een gebrek aan informatie over het vaccin, en meer dan één op de vijf had beperkte kennis over deze specifieke vaccinatie. Bovendien had meer dan de helft vóór de invoering van het vaccin geen opleiding gekregen. De studie toont het belang van duidelijke communicatie en opleiding om een hoge vaccinatiegraad op lange termijn te ondersteunen.

Lamien, J., Kaboré, B., Derra, K., Compaoré, Z. M. J., Nassa, G. J. W., Yaro, A. P. K., Gbangou, B. R., Ravinetto, R., Tinto, H., & Dochez, C. (2026). Healthcare workers’ knowledge and acceptance of the malaria vaccine in the Nanoro Health District of Burkina Faso: a cross-sectional study. Malaria Journal. https://doi.org/10.1186/s12936-026-06006-8 

Lees publicatie

Snellere eliminatie van ziekten

FOTJ_SevereLeishmania_5x4

Wanneer klinische studies over leishmaniasis de realiteit niet weerspiegelen

Onderzoekers volgden 314 patiënten met viscerale leishmaniasis die behandeld werden in een referentiecentrum in Ethiopië. De meesten zouden niet in aanmerking zijn gekomen voor standaard klinische studies vanwege de ernst van hun ziekte of bijkomende aandoeningen. Ze hadden vaak intensieve ondersteunende zorg nodig, waaronder antibiotica en bloedtransfusies, naast de behandeling tegen leishmaniasis, en kenden minder goede behandelresultaten. Onderzoekers pleiten voor inclusievere klinische studies en een versterking van de ondersteunende zorg.

Ayele, E., Van Henten, S., Ayalew, D. G., Atnafu, S., Mereed, A. E., Yohannes, H., Mekonnen, T., Bogale, T., Mossa, A., Legese, G. L., Yasin, J., Berens-Riha, N., Pham, T., Boodman, C., Mondelaers, A., Adriaensen, W. J., Abdellati, S., Diro, E., Mohammed, R., . . . Van Griensven, J. (2026b). Severe visceral leishmaniasis in Ethiopia: Outcomes, co-infections and mortality in a prospective real-world cohort. PLoS Neglected Tropical Diseases, 20(6), e0013878. https://doi.org/10.1371/journal.pntd.0013878

Lees publicatie

Bestrijding van antimicrobiële resistentie

FOTJ_Leishmania_5x4

Moeilijk uit te schakelen Leishmania-(super)parasieten

Leishmaniasis is een dodelijke parasitaire ziekte die moeilijk te behandelen is. Geneesmiddelenresistentie zorgt vaak voor behandelingsfalen, maar onderzoekers ontdekten ook een ander mechanisme: geneesmiddeltolerantie. Binnen een populatie Leishmania-parasieten die aan geneesmiddelen wordt blootgesteld, overleeft een deel van de cellen door over te schakelen op een soort 'spaarstand'. Zodra de behandeling stopt, worden deze parasieten opnieuw actief. Ze kunnen bovendien verschillende geneesmiddelen verdragen en uiteindelijk zelfs resistent worden.

Aroni-Soto, A., Monsieurs, P., Goovaerts, O., Choukri, K., Khanal, B., Adriaensen, W., Dujardin, J., Barrett, M. P., & Domagalska, M. A. (2025). Multi-drug tolerance in Leishmania persister-like cells. Communications Biology. https://doi.org/10.1038/s42003-026-10456-w 

Lees publicatie
NeisseriaGonorrhoeae_resized

De oorsprong van geneesmiddelenresistentie bij gonorroe achterhalen

Gonorroe wordt steeds moeilijker te behandelen doordat de bacterie Neisseria gonorrhoeae resistentie ontwikkelt tegen ceftriaxon, een belangrijk antibioticum. Onderzoekers vergeleken resistentiegerelateerde genen van gonorroebacteriën met die van onschadelijke Neisseria-bacteriën uit de mond van volwassenen in Tokio. Ze vonden aanwijzingen dat Neisseria subflava, een veelvoorkomende mondbacterie, genetisch materiaal heeft bijgedragen dat verband houdt met resistentie. De studie suggereert dat het opvolgen van onschadelijke verwanten kan helpen om resistentie vroeger op te sporen.

Kanesaka, I., Ohno, A., Laumen, J. G. E., Abdellati, S., De Block, T., Morita, M., Katsuse, A. K., Kobayashi, I., Kenyon, C., & Manoharan-Basil, S. S. (2026). Recombination mapping identifies a commensal Neisseria subflava origin of mosaic penA 60.001 allele in Neisseria gonorrhoeae. FEMS Microbiology Letters, 373. https://doi.org/10.1093/femsle/fnag071

Lees publicatie

Nieuws

Meer nieuws

Spread the word! Deel dit artikel op

Meer stories

  • IsabelBrosius_Header_2000x1200
    - Artikels

    EOS Pipet Award: Isabel Brosius onderzocht mpox-virus tijdens de uitbraak

    Aan het begin van een grote uitbraak van een nieuwe mpox-variant in de Democratische Republiek Congo besloot infectioloog Isabel Brosius (ITG) om meteen naar de regio af te reizen.
  • Boukedejong_GardnerMiddlebrookAward_Opengraph_1200x630
    - Artikels

    Professor Bouke de Jong ontvangt de Gardner Middlebrook Award 2026 van de European Society of Mycobacteriology

    De prijs huldigt haar uitzonderlijke carrière en bijdragen aan de mycobacteriologie.
  • FWO postdoc winners 2026 (1)
    - Artikels

    Vier ITG-onderzoekers ontvangen postdoctoraal mandaat van het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek Vlaanderen

    Ze zullen werken rond belangrijke thema's zoals (1) virale spillover, (2) de overdracht van lepra, (3) mpox en (4) met onchocerciasis geassocieerde epilepsie.
  • IMG_1176
    - Artikels

    Hoe interventies gericht op voorschrijvers en het brede publiek antibioticagebruik verbeteren in Burkina Faso en de DRC

    Het CABU-EICO-project helpt het tij te keren in de strijd tegen resistente infecties.
  • Horizon article header (1200x630px) (1)
    - Artikels

    Twee Horizon Europe-projecten toegekend aan het ITG

    Onderzoek naar (1) het beheer van cardiovasculaire risicofactoren door gezondheidswerkers in de gemeenschap en (2) infectieziekten met epidemisch potentieel
  • AwardPiotMuyembe_Header_2000x1200
    - Artikels

    Prof. Peter Piot en prof. Jean-Jacques Muyembe ontvangen de Virchow Prize 2026 voor hun pionierswerk rond ebola

    De prijs is een eerbetoon aan vijf decennia baanbrekend werk rond ebola en andere epidemische bedreigingen.
  • DSC_3622
    - Artikels

    Een nieuw partnerschap versterkt levenslang leren in Vlaanderen

    Nova Academy groeit uit tot een breed partnerschap van tien hogeronderwijsinstellingen en versterkt de levenslanglerenmindset in Vlaanderen
  • EBO-BOOST-study_header_2000x1200
    - Artikels

    Laatste studiedeelnemer op controle in unieke ebola-boostervaccinatiestudie in DRC

    Een belangrijke mijlpaal in de klinische studie EBO-BOOST brengt ons dichter bij effectievere ebolavaccinatiestrategieën en een betere lokale paraatheid voor uitbraken.
  • sierra-leona-ebola-treatment-centre
    - Artikels

    Ebola-uitbraak in DR Congo en Oeganda

    Het ITG werkt nauw samen met Congolese partners
  • ChemsexCentre_header_2000x1200
    - Artikels

    Meer vraag naar gespecialiseerde zorg rond chemsex

    Nieuw interdisciplinair expertisecentrum van het Instituut voor Tropische Geneeskunde begeleidt chemsex-gebruikers naar meer grip op hun gebruik, gezondheid en welzijn.