Ga naar hoofdinhoud

Diagnostiek in het Zuiden - een kwestie van vertrouwen

Via projecten met onze partners in het Zuiden, gericht op patiëntenzorg in ziekenhuizen, antibiotic stewardship en kwaliteitsvolle managementsystemen, werkt het ITG eraan dit te veranderen.

28-06-18

Afbeelding 1/2 : Issa Guirard controleert zijn onderzoeksresultaten in Antwerpen samen met Marjan Peeters van het ITG

In de diagnostische puzzel is een test maar zo goed als het gezondheidssysteem waarin hij functioneert. Voor een goede diagnose, dienen behandelende artsen over de vaardigheden te beschikken om patronen van symptomen en prevalentie in hun populaties te herkennen. Om hun inschattingen te verifi ëren, hebben ze bovendien een arsenaal aan diagnostische tests nodig en moeten ze de indicaties, interpretaties en sterke en zwakke punten ervan kennen. Ze moeten ook de technici zelf, zowel als de resultaten die ze produceren, vertrouwen. In high-resource-settings studeren medische studenten laboratoriumpraktijken om dit te waarborgen.

Artsen en diagnostische testlaboratoria volgen ook kwaliteitsnormen die zorgen voor correcte communicatie en wederzijds begrip. In lage inkomenslanden, is dit veel minder de gang van zaken. Artsen staan om diverse redenen vaker sceptisch tegenover labresultaten. Bij diagnose van bacteriële infecties en het voorschrijven van de juiste antibiotica draagt dit probleem bij aan de bedreiging van de volksgezondheid door antimicrobiële resistentie. Het leidt ook tot verkeerde diagnoses waarbij artsen koorts voornamelijk associëren met malaria en bacteriële infecties onopgemerkt blijven. Via projecten met onze partners in het Zuiden, gericht op patiëntenzorg in ziekenhuizen, antibiotic stewardship en kwaliteitsvolle managementsystemen, werkt het ITG eraan dit te veranderen.

P³-artikel

Logo van het P³-magazine

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in de 6de editie van het P³-magazine, dat twee maal per jaar verschijnt.

Voorvechter in dit domein is het multidisciplinaire Bacterial Infections in the Tropics (BIT)-programma van het ITG. Het project focust op onderzoek van bacteriële infecties en hun antibioticaresistentie in lage-inkomenslanden.

BIT-lid prof. Jan Jacobs sprak met P³ over de huidige relatie tussen behandelende artsen en laboratoria in het zuiden en hoe het ITG samenwerkt met lokale partners om dit te aan te pakken. “We zien dat de communicatie tussen de arts en het laboratorium te wensen overlaat en, zelfs als het lab er is, het vaak on(der-)benut blijft“, zegt Prof. Jacobs.

“In lage-inkomenslanden zijn microbiologische laboratoria klein, ze hebben vaak geen digitale informatiesystemen, hebben problemen met voorraadschaarste, stroomonderbrekingen, vochtigheid, hoge temperaturen, onvoldoende opgeleid labpersoneel en een algemeen gebrek aan kwaliteitsprocedures. Bovendien zijn er de kosten van laboratoriumdiagnose en de terughoudendheid van patiënten tegenover staalname. Dit doet artsen twijfelen aan labuitslagen en staan ze niet te springen voor het gebruik van labdiagnostiek.”

In mei 2017 was Jacobs co-auteur van het artikel ‘Implementation of quality management for clinical bacteriology in low-resource settings’, gepubliceerd in Clinical Microbiology and Infection (Barbé B, et al). Het onderzoek belicht hoe internationale programma’s referentielaboratoria hebben versterkt bij de bestrijding van tuberculose, malaria en hiv en stelt voor om op dezelfde manier klinische kwaliteitssystemen voor bacteriologie te versterken, om te zorgen voor goede laboratoriumpraktijken bij het aanpakken van antimicrobiële resistentie.

“Het onderzoek bewijst dat het antwoord op een betere benutting van de laboratoria multidisciplinair en lokaal moet gebeuren. Het toont aan dat we ons best focussen op lokale ziekenhuizen en het management helpen hun kwaliteitssystemen op peil te brengen met geaccrediteerde programma’s. Dit omvat werken met nationale toezichthoudende instanties en referentielaboratoria,” zegt Jacobs. Het opleiden van artsen en ander ziekenhuispersoneel, in goede laboratoriumpraktijken in klinische bacteriologie, is een andere cruciale factor in deze onderneming.

“Het onderzoek bewijst dat het antwoord op een betere benutting van de laboratoria multidisciplinair en lokaal moet gebeuren.”
Prof. Jan Jacobs

“Door op die manier de gezondheidszorgcontext aan te pakken, proberen onze projecten de kwaliteitsnormen te verhogen en betere werkrelaties te creëren. Dit zou moeten leiden tot betrouwbare resultaten die artsen kunnen gebruiken als cruciale hulpmiddelen bij hun diagnostische be-sluitvorming. In het geval van bacteriële infecties is dit goed nieuws, omdat klinische laboratoriumresultaten cruciale instrumenten zijn tegen antibioticamisbruik.”

LICHTEND VOORBEELD OP HET BURKINESE PLATTELAND

Maak kennis met Issa Guiraud, doctoraatsstudent die antibioticaresistentie onderzoekt in Nanoro, een plaatsje in Burkina Faso. Guiraud is arts en werkt bij de Clinical Research Unit van Nanoro (CRUN). Dit onderzoekscentrum is opgericht door een andere buitengewone ITG-alumnus, dr. Halidou Tinto. Tinto startte de kliniek in 2008 met tien personeelsleden en momenteel zijn dat er meer dan 200.

Guiraud is een uitstekend voorbeeld van hoe de opleiding van artsen in laboratoriumpraktijken kan helpen. “Toen ik studeerde aan de Nationale Universiteit van Burkina Faso en we de resultaten van het laboratorium ontvingen, keek ik ernaar zonder ze echt te begrijpen. Zelfs als je met de resultaten naar de professoren ging, zeiden die dat ze niet correct waren,” zegt hij met een enigszins beschaamde glimlach.

Bij CRUN is dit anders: ze introduceerden kwaliteitssystemen, brengen artsen labtechnieken bij en leggen de waarde en betrouwbaarheid van hun resultaten uit. Dit alles wordt ondersteund door degelijke infrastructuur met leidingwater en elektriciteit (inclusief generator en back-upsysteem op zonne-energie) nodig voor de vaak temperamentvolle bacterieculturen betrokken bij het diagnosticeren van bacteriële infecties.

“Ik heb in klinieken en laboratoria in Tanzania gewerkt, waar ze geen vertrouwen hadden in het laboratorium”, zegt Marjan Peeters, de microbioloog die met Guiraud bij het ITG-referentielaboratorium in Antwerpen werkt, waar hij zijn onderzoeksresultaten verifieert. “CRUN is een uitzonderlijk lokaal voorbeeld. Met zijn “best practices” kan het grote impact hebben op andere gezondheidsklinieken in de regio.”

Meer nieuws over

PUBLIC HEALTH     BUITEN LAND