Ga naar hoofdinhoud

ITG en HIV - een bijna 40-jarige diagnostische relatie

Een derde van de ongeveer 30.000 hiv-patiënten, gediagnosticeerd in België, ontving hun diagnose in Antwerpen en het Instituut heeft sinds de jaren tachtig honderden hiv-tests voor de WGO en bedrijven geëvalueerd.

15-05-18

Afbeelding 1/1 : Katrien Fransen en haar collega's in het Aidsreferentielaboratorium

Als we denken aan diagnostiek en het ITG springt één domein onmiddellijk op de voorgrond: het vele werk dat is gedaan omtrent het diagnosticeren van hiv, sinds de ontdekking ervan, bijna 40 jaar geleden. Diagnostiek heeft steeds een belangrijke rol gespeeld in het uitgebreide hiv- en aids-onderzoek aan het ITG. Het ITG legde o.a. de Afrikaanse dimensie van de ziekte bloot.

Tot vorig jaar was het Instituut het enige hiv-referentielaboratorium van de Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) in de wereld. Een derde van de ongeveer 30.000 hiv-patiënten, gediagnosticeerd in België, ontving hun diagnose in Antwerpen en het Instituut heeft sinds de jaren tachtig honderden hiv-tests voor de WGO en bedrijven geëvalueerd.

Eén van de onderzoekers tijdens deze vele jaren van testen is Katrien Fransen, hoofd van het hiv-referentielaboratorium. Katrien, een biologe van opleiding, startte haar carrière bij het ITG in de jaren tachtig. Na een periode waarin ze rapporten schreef over natuurwetenschappen voor overheidsinstanties, was ze erg enthousiast deel uit te maken van een team waar ze directe resultaten kon zien.

“Patiënten door een moeilijke periode in hun leven helpen, geeft me altijd veel voldoening”
Katrien Fransen

“We hadden het geluk dat Peter Piot zich vanaf de jaren ‘80 zo bezighield met het beleid rond hiv en aids. Het betekende dat we konden zien hoe ons werk invloed had op mensen en de volksgezondheid. Patiënten door een heel moeilijke periode in hun leven helpen, is altijd zeer bevredigend geweest, “ zegt ze.

Toen ze begon, produceerde Katrien zelf de antigenen voor de diagnostische test - bekend als de ‘Western Blot’. Het was een van de vroegste tests beschikbaar voor het opsporen van antilichamen van het virus. “Ik ben begonnen als bioloog met het bestuderen van bomen,” vertelt ze, “later ben ik overgestapt naar de extractie van antigenen in een laboratorium van beveiligingsniveau drie. Vandaag zou dat zelfs niet meer mogelijk zijn, je moet strenge examens afl eggen om in de laboratoria met hiv te kunnen werken. De dingen zijn veranderd!”

En die verandering zit niet enkel in de werkwijze, hiv-diagnostiek is ook geëvolueerd en blijft evolueren.

P³-artikel

Logo van het P³-magazine

Dit artikel werd eerder gepubliceerd in de 6de editie van het P³-magazine, dat twee maal per jaar verschijnt.

“Vandaag draait alles om snelheid - snel testen”, legt Katrien uit. “Mensen kunnen thuis zelf een eerste hiv-test uitvoeren die in de apotheek te koop is.”

Maar ongeacht het test-type dat voor deze eerste serologische test wordt gebruikt – of het nu om een Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay (ELISA), de Western Blot of een snelle diagnostische proef gaat, het testen van reactieven moet nog een reeks bevestigingstesten ondergaan vooraleer de patiënt een defi nitieve diagnose krijgt die tot behandeling leidt.

Het kiezen van testcombinaties hangt af van het doel van het testen en de prevalentie van de ziekte in een bepaald geografi sch gebied. De WGO beveelt een reeks generieke teststrategieën voor hiv aan. Ze geven mogelijke combinaties met behulp van ELISA’s, snelle tests of een combinatie hiervan. Testalgoritmen beschrijven de combinatie en volgorde van specifi eke hiv-testen die worden gebruikt in een gegeven hiv-teststrategie.

Samen met deze combinaties veranderen de specifi eke diagnostische tool die labotechnici kiezen regelmatig, want onderzoekers en bedrijven zijn altijd op zoek naar de volgende generatie tests. Daarom bieden Katrien en haar team ook kwaliteitscontroles van dergelijke nieuwe hulpmiddelen: rapportage aan de WGO en analyse van het Europese kwaliteitsregistratielabel CE (Conformité Européenne).

“Welke gecertifi ceerde test ook wordt gekozen, het belangrijkste is dat de resultaten zo nauwkeurig mogelijk zijn in een gegeven situatie. Niemand wil een verkeerde diagnose met zo’n ziekte - met het sociale stigma en alle ermee samenhangende negatieve gevolgen. Testresultaten mogen alleen met patiënten worden gedeeld nadat we de nodige reeks serologische tests hebben uitgevoerd. Natuurlijk is dit van het allergrootste belang voor ons als diagnostisch team bij het ITG, maar het is ook iets waarvan we onze partners in lage inkomenslanden bijzonder bewust van moeten maken. “

Meer nieuws over

PUBLIC HEALTH     BUITEN LAND